Co słaby finał serialu może zrobić z ludźmi? „Stranger Things” i Conformity Gate

„Conformity Gate” to określenie na masową teorię spiskową, którą widzowie serialu zaczęli tkać już w dniu premiery finału piątego sezonu. Zakończenie było tak fatalne, że fani uparcie doszukują się subtelnych elementów w tle, niekonsekwencji fabularnych czy minimalnych zmian w mimice aktorów w wywiadach. Wszystko po to, aby utwierdzić się w przekonaniu, że bracia Duffer po prostu nie mogli tak bardzo „zawalić” scenariusza.

Teoria rozrasta się wokół setek elementów i nie sposób przytoczyć ich wszystkich. Z każdym dniem w mediach społecznościowych pojawia się coraz więcej „dowodów”, a niektórzy twórcy internetowi deklarują, że poświęcają na ich wyszukiwanie cały swój wolny czas. Zdaniem społeczności ostatni sezon (a według niektórych nawet dwa ostatnie) ma być misterną iluzją. Bohaterowie – a razem z nimi sami widzowie – mają być całkowicie nieświadomi tego, że znaleźli się pod klątwą Vecny. Według zwolenników „Conformity Gate” materiał pełen błędów fabularnych nie wynika ze słabego pisarstwa, lecz z faktu, że Henry Creel przecież nie wiedział wszystkiego. Brak Vickie w finałowym odcinku? Przecież on jej nie znał. Dziwny kolor szat na ceremonii ukończenia szkoły? To barwa, którą uczniowie nosili w latach młodości samego Creela. A tak w ogóle: dlaczego za każdym z bohaterów siedzi ktoś w okularach? I dlaczego wszyscy wiodą życie, którego najbardziej się obawiali…?

Aktorzy napędzają masową psychozę

Internauci sami żartują, że z momentem premiery finału „weszli w masową psychozę”, która z dnia na dzień tylko się pogłębia. Gdy szał wokół teorii nieco opadł, Netflix postanowił przypomnieć nam o nadchodzącym dziesięcioleciu produkcji. Oficjalny profil opublikował post z filmową taśmą i wymownym podpisem: „flip the tape and press play”.

Fani natychmiast stracili zmysły na nowo. Obrócenie taśmy i włączenie jej od nowa oznacza przecież, że ukryto tam dodatkowy materiał. „Conformity Gate” powróciło ze zdwojoną siłą, nowych dowodów przybyło, a jakby tego było mało, Jimmy Fallon poruszył ten temat w wywiadzie z Charliem Heatonem (Jonathanem Byersem). Nie dość, że odpowiedź aktora wydawała się widzom potwierdzać teorię, to zrodziła się fundamentalna wątpliwość: dlaczego ktoś taki jak Fallon pytał o to w telewizji? Żeby detektywi z TikToka przypadkiem się nie poddali, Finn Wolfhard (Mike Wheeler) nawiązał z kolei do motywu odwracania taśmy podczas swojego koncertu.

Skoro to szaleństwo, to czemu w nie wierzymy?

No dobrze, wiemy już, że „Conformity Gate” to potężna teoria spiskowa. Ale jak to możliwe, że słaby finał serialu doprowadził ludzi do przekonania, że to wcale nie był koniec? I jakim cudem ta obsesja trwa już prawie rok, spędzając sen z powiek setkom tysięcy fanów?

Pierwszym i najbardziej podstawowym powodem jest po prostu żałoba. Większość wyznawców tej teorii to osoby młode. Oglądając serial przez blisko dziesięć lat, dorastając wraz z bohaterami i czekając na każdy kolejny sezon, niezwykle łatwo nawiązać silną relację parasocjalną z fikcyjnymi postaciami. Niezależnie od tego, jak zakończyłaby się ta historia – a zwłaszcza przy tak rozczarowującym finale – wielu fanów nie potrafiło pogodzić się z końcem czegoś, co stanowiło połowę ich dotychczasowego życia.

W tym momencie do głosu dochodzi klasyczny mechanizm wyparcia. Zaraz obok wyparcia pojawia się zjawisko apofenii, czyli skłonności do doszukiwania się ukrytych znaczeń i powiązań między całkowicie przypadkowymi elementami. Rozczarowani widzowie potrafią przekształcić każdy podejrzany detal w niezaprzeczalny dowód potężnej mistyfikacji. Wynika to również z naturalnej potrzeby uczestnictwa i chęci poczucia wyższości. Odbiorcy nie chcą być już tylko biernymi widzami – wolą czuć się jak współtwórcy historii. Odkrywanie rzekomych ukrytych znaczeń daje poczucie bycia bardziej uważnym od reszty oraz przynależności do elitarnego grona wtajemniczonych, którzy dostrzegli to, co inni przegapili.

Wojna na argumenty w popkulturowym chaosie

W efekcie społeczność fanów w mediach społecznościowych wyraźnie pękła. Z jednej strony mamy oddanych wyznawców teorii, dla których szukanie poszlak stało się niemal projektem życia oraz sympatyków podchodzących do sprawy z przymrużeniem oka, którzy po prostu chcą, by to okazało się prawdą. Z drugiej strony stoją osoby ignorujące cały temat oraz sceptycy, którzy otwarcie kpią z dociekliwych internautów i określają sekcje komentarzy mianem popkulturowego psychiatryka. Wokół produkcji powstał ogromny podział i nieustanny spór o to, kto ma rację. I choć trudno jednoznacznie ocenić, czy to, co obserwujemy na TikToku czy platformie X, to jedynie fascynujący pokaz zbiorowych mechanizmów psychologicznych, czy może sprawny zabieg marketingowy – śledzenie tego zamieszania z boku dostarcza przedniej rozrywki i stanowi nie lada zagadkę.

A skoro już tak rozpisuję się o tej masowej psychozie, to na koniec dodam tylko jedno: I believe.