Wystawa Tildy Swinton po raz pierwszy w Polsce. Jeszcze we wrześniu trafi do Warszawy

Nie będzie to klasyczna retrospektywa jednej z najwybitniejszych aktorek współczesnego kina. Swinton od początku podkreślała, że nie interesuje jej opowiadanie historii poprzez kolejne role czy nagrody. „Ongoing” jest raczej żywym archiwum – opowieścią o twórczych relacjach, które przez ponad czterdzieści lat kształtowały jej artystyczną drogę.

Żywe archiwum zamiast retrospektywy

Na około tysiącu metrów kwadratowych spotkają się kino, fotografia, moda, performance, sztuki wizualne i prywatne archiwa. Wystawa powstała wokół współpracy z artystami, którzy przez lata współtworzyli z nią filmy i projekty artystyczne, m.in. Pedro Almodóvarem, Lucą Guadagninem, Joanną Hogg, Jimem Jarmuschem, Derekiem Jarmanem, Olivierem Saillardem, Timem Walkerem, Sandro Koppem i Apichatpongiem Weerasethakulem. Każdy z nich opowiada o Swinton własnym językiem – poprzez film, fotografię, instalację, dźwięk czy kostium.

Pierwsza odsłona „Ongoing” została pokazana w amsterdamskim Eye Filmmuseum jako eksperyment na pograniczu kina i sztuki współczesnej. Zamiast budować chronologiczną retrospektywę, Swinton rozłożyła własną filmografię na serię wzajemnie uzupełniających się prac, pokazujących aktorstwo jako proces nieustannego dialogu i współtworzenia. Wśród najważniejszych elementów projektu znalazły się nowe realizacje przygotowane wspólnie z jej wieloletnimi współpracownikami oraz poświęcony Derekowi Jarmanowi wybór wcześniej niepublikowanych materiałów archiwalnych.

Filmy, kostiumy i prywatne archiwa

Warszawska odsłona zachowa ten charakter, prezentując m.in. „Flat 19” Joanny Hogg – inspirowane londyńskim mieszkaniem Swinton z lat 80. – oraz „Camaraderie” Luki Guadagnina, intymny portret artystki. Ważnym elementem ekspozycji będzie również przygotowana z Olivierem Saillardem instalacja „A Biographical Wardrobe”, złożona z ubrań z prywatnej kolekcji Swinton, kostiumów filmowych oraz rodzinnych pamiątek, które tworzą osobiste archiwum jej życia i kariery.

Na wystawie nie zabraknie także materiałów związanych z twórczością Dereka Jarmana – reżysera, który odegrał kluczową rolę na początku filmowej drogi Swinton – oraz projektów powstałych z Pedrem Almodóvarem, Jimem Jarmuschem i Apichatpongiem Weerasethakulem. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów ekspozycji będzie prezentacja poświęcona legendarnemu performansowi „The Maybe”, w którym Swinton w 1995 roku spała wewnątrz szklanej gabloty w londyńskiej Serpentine Gallery, zamieniając własną obecność w muzealny eksponat.

Kontynuacja współpracy z Malta Festival

Jak podkreśla sama artystka, tytułowe „Ongoing” odnosi się do procesu twórczego, który nigdy się nie kończy. To opowieść o przyjaźniach, rozmowach i wspólnych działaniach, z których rodzą się kolejne filmy, wystawy i projekty.

Warszawska prezentacja jest z kolei kontynuacją współpracy Tildy Swinton z Malta Festival. W 2025 roku podczas festiwalu w Poznaniu artystka wraz z Olivierem Saillardem zaprezentowała performans „Embodying Pasolini”, poświęcony kostiumom z filmów Piera Paola Pasoliniego. „Ongoing” rozwija podobne pytania o pamięć, obecność i materialność przedmiotów, umieszczając je jednak w znacznie szerszej opowieści o czterech dekadach twórczych relacji.

Nowa przestrzeń dla wielkich wystaw

Warszawska odsłona wystawy „Ongoing” będzie także pierwszym przedsięwzięciem wystawienniczym tej skali organizowanym w przestrzeni Instytutu Przemysłów Kreatywnych przy ul. Mińskiej 65. W przeciwieństwie do wcześniejszych prezentacji w muzeach dysponujących gotową infrastrukturą, ekspozycja zostanie wpisana w surową architekturę dawnego zakładu drukarskiego. Za nową aranżację odpowiada architekt Maciej Siuda, który przygotował autorską interpretację wystawy dostosowaną do postindustrialnych wnętrz.