Twardoch musiał czekać trzynaście lat, by po „Morfinie” znów stanąć na scenie gali Nike jako zwycięzca. Tym razem nie wystarczyło mu serce czytelników. Jury też powiedziało „tak”.
Nazwisko laureata ogłoszono 4 października 2026 roku na gali w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Nike przyznano po raz trzydziesty. Twardoch odebrał statuetkę Gustawa Zemły i czek na 100 tys. zł, a dwa dni wcześniej wygrał plebiscyt Nike Czytelników. Głosowanie zamknięto 27 września, wynik podano w piątek 2 października. To nie pierwszy raz, kiedy Twardoch odbiera tę statuetkę – czytelnicy wybrali go już w 2013 roku, wtedy za „Morfinę”.
Jury i publiczność rzadko wskazują tę samą książkę. W 2015 roku obie nagrody dostały „Księgi Jakubowe” Olgi Tokarczuk. Taki dublet niczego jeszcze nie przesądza o jakości. Pokazuje za to, że „Null” czytają zarówno klienci Empiku, jak i jurorzy, co jest ciekawe.
Twardoch latami dochodził do finału i wracał bez statuetki. Do finału wszedł z „Morfiną” w 2013 roku i z „Drachem” w 2015 roku, a w 2019 roku był nominowany za „Królestwo". „Null” to jego czwarte podejście. Polska Wikipedia liczy go wśród autorów nominowanych do Nike czterokrotnie w latach 1997–2026.
O czym jest powieść?
Wojna widziana jest tu z ziemianki, bez mapy sztabowej. Koń, bo tylko pod tym pseudonimem go poznajemy, to Polak, który zaciągnął się do ukraińskiego wojska. Pcha go tam wściekłość na Rosję i chęć usunięcia się z życia, które w kraju mu się posypało. Front oglądamy od strony blindażu. Są długie godziny bezczynności i nagłe przenosiny na inną pozycję, a śmierć spada z nieba bez związku z czyjąkolwiek zasługą: wystarczy pocisk albo dron.
Najwięcej dzieje się w głosie. Narrator mówi do bohatera per „ty”, a polszczyzna co chwilę skręca w ukraiński i frontowy slang. Czytelnik nie patrzy na Konia z dystansu, bo zdania są skierowane do niego. Tytułowe „zero” to linia frontu, na której toczy się akcja.
Powieść wyrosła z wyjazdów, które Twardoch odbywa na wschód Ukrainy jako wolontariusz. Od końca 2022 roku zebrał w publicznych zbiórkach 2 mln zł i sam wozi na front drony, samochody i sprzęt. W 2024 roku dostał za to nagrodę Stand with Ukraine. O samej książce mówi ostrożnie. W rozmowie z PAP w 2025 roku tłumaczył, że wymyślił postaci i zdarzenia po to, by opisać wojnę możliwie blisko prawdy. Podobieństwa do prawdziwych jednostek mogą, ale nie muszą być przypadkowe.
Ze sceny powiedział, że to powieść bez tezy, która o nic nie walczy: „Napisałem ją po to, żeby mówić prawdę, bo po to jest literatura”.
Czytaj także
Twardoch na tle danych o czytaniu
Według Biblioteki Narodowej w 2025 roku co najmniej jedną książkę przeczytało 41% badanych. Względnie regularnie, czyli siedem książek lub więcej, czyta 7%. Dominuje literatura gatunkowa: kryminał, sensacja i obyczaj, a współczesną literaturę wysokoartystyczną wskazuje 14% czytających. Na szczycie listy najpoczytniejszych autorów od 2019 roku niezmiennie stoi Remigiusz Mróz.
Twardoch zajmuje w tym krajobrazie rzadką pozycję. Jego książki łącznie przekroczyły milion sprzedanych egzemplarzy, najpopularniejszy pozostaje „Król”. „Null” zdobył wcześniej nagrodę Empik Bestsellers, o czym w lutym informował Instytut Polski w Kijowie. Można uznać, że Twardoch to autor, który przenosi czytelnika gatunkowego w rejestr prozy artystycznej, nie zmuszając go do zmiany półki.
Czy „Null” zasłużył na wygraną? Moim zdaniem tak i nie przez to, że wojna toczy się tuż za granicą. To krótka książka, w której Twardoch zaryzykował formę. Wcześniej częściej uwodził czytelnika, tutaj przy okazji go niepokoi. Czy przetrwa dłużej niż ten sezon nagród, pokażą przekłady. Niemiecki, autorstwa Olafa Kühla, wydał Rowohlt w 2025 roku. Po angielsku jest na razie tylko próbka przekładu Seana Gaspera Bye'a, który wcześniej przełożył „Króla”, pierwszą książkę Twardocha wydaną po angielsku.










![Teatr nie musi wszystkiego wiedzieć. Rozmawiamy z Mateuszem Górskim, aktorem TR Warszawa [WYWIAD]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Fstrapi%2Fsmall_image00005_0f586bdcd3.jpg&w=1920&q=75)
