Pawlikowski z nagrodą w Cannes za reżyserię. „Ojczyzna” zdobyła serca jury i widzów

Tegoroczna Złota Palma w Cannes powędrowała do Cristiana Mungiu za „Fjord”, ale nagrodę za reżyserię, w równorzędnym ex aequo, zgarnął Paweł Pawlikowski za „Ojczyznę”. To jego drugi taki triumf na Lazurowym Wybrzeżu, poprzednim była „Zimna wojna” w 2018 roku.

„Ojczyzna” to czarno-biały film rozgrywający się latem 1949 roku. W środku zimnej wojny, na gruzach Niemiec, które nie zdecydowały jeszcze, czym chcą być. Thomas Mann, laureat Nagrody Nobla w literaturze, i jego córka Erika wyruszają czarnym Buickiem z frankfurckiej strefy amerykańskiej do sowieckiego Weimaru, żeby odebrać nagrody za dorobek artystyczny. Droga, jak to u Pawlikowskiego, ma dwa poziomy: ten geograficzny i ten, od którego nie da się uciec – osobisty rachunek sumienia.

Thomasa Manna gra Hanns Zischler, Erikę – wspaniała Sandra Hüller. Pawlikowskiemu udało się coś trudnego: nakręcić film o ciężarze intelektualnym monumentu, który ogląda się jak powieść napisaną jednym tchem. Osiemdziesiąt dwie minuty. Żadnej minuty za dużo.

Hüller jest tu głównym silnikiem emocjonalnym: spokojna i opanowana na powierzchni, spięta i kolczasta pod spodem. Jeden uniesiony brew niszczy eks-kochanków. Jednostronna rozmowa telefoniczna potrafi zmrozić krew. W tej roli jest na miarę Oscara i pewnie wszyscy zainteresowani zdają sobie z tego sprawę.

Za kamerą stoi Łukasz Żal, operator wszystkich trzech ostatnich filmów Pawlikowskiego. Srebrna, ziarnista czarno-biel, kwadratowy kadr to już jest rozpoznawalny znak firmowy. Na premierze w Grand Théâtre Lumière publiczność nagrodziła twórców czterominutową owacją na stojąco. Pawlikowski skomentował wygraną: