Kto wymyślił pilates? Od obozów dla jeńców do wellnesowego hitu

Gdy szukam informacji o początkach pilatesu, internet podsuwa mi wiadomość, że Joseph uratował tysiące żyć w obozie jenieckim. A pod nią furę komentarzy, sugerujących, że to kwestia jego marketingu. W 1923 roku, niedługo po wyjściu z obozu otworzył on bowiem swoje pierwsze studio w Ameryce – a ono od razu stało się hitem.

Kim był Joseph Pilates?

Wszystko zaczęło się od urodzonego w 1883 roku i dorastającego w Düsseldorfie chorowitego chłopca i jego obsesji, żeby stać się silniejszym. Już jako nastolatek łączył wschodnie i zachodnie idee dotyczące ruchu: ćwiczył kulturystykę, interesował się też jogą i filozofią Wschodu. W tamtych czasach nie było to wcale oczywiste połączenie.

Gdy w 1912 roku opuścił Niemcy i osiedlił się w Anglii jego kariera sportowa nabrała tempa – został profesjonalnym bokserem, narciarzem i nurkiem, a także uczył samoobrony detektywów ze Scotland Yardu i pracował jako cyrkowiec.

Obóz dla internowanych i pierwsze reformery

Gdy wybuchła I wojna światowa, Brytyjczycy uznali Niemca za obcego poddanego, który może stanowić zagrożenie, i internowali go w obozie dla jeńców. Pracował tam przez pewien czas jako pielęgniarz, dzięki czemu miał bezpośredni kontakt ze współwięźniami – którzy często byli w nienajlepszej kondycji.

Jednym z jego eksperymentów było przyczepianie sprężyn do łóżek pacjentów tak, by mogli ćwiczyć mięśnie nawet wtedy, gdy nie byli w stanie wstać. Przesuwana leżanka ze sprężynami, dająca opór, stała się pierwowzorem maszyny, którą Pilates wykorzystywał po wojnie w swoim studiu: reformera.

Z obozu do Nowego Jorku

Po wojnie Pilates pracował jeszcze w Niemczech, ale w 1926 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Na statku w drodze między kontynentami poznał Clarę – przyszłą żonę i wieloletnią partnerkę biznesową. Pierwsze studio otworzyli w Nowym Jorku przy Ósmej Alei w budynku, w którym działały też szkoły tańca – co okazało się strzałem w dziesiątkę i jednym z najważniejszych szczegółów w historii Pilatesa.

Tancerze, nie influencerzy

Studio nie rozwijało się dzięki reklamie, lecz dzięki sąsiedztwu. Do Pilatesa zaczęli przychodzić tancerze i choreografowie, a wśród osób kojarzonych z jego studiem wymienia się m.in. George’a Balanchine’a i Martę Graham. Opowiadali oni dalej o metodzie ćwiczeń, która pomagała im wracać do formy po kontuzjach i budować kontrolę nad ciałem.

Pilates technikę tę nazywał kontrologią i nie ograniczał jej tylko do fizycznych aspektów. Jego nazwiskiem zaczęła być sygnowana dużo później. Traktował ją holistycznie – jako kompletną filozofię ruchu, opartą na pełnej kontroli umysłu nad ciałem. Kluczowe były dla niego kontrola, koncentracja, płynność i wykorzystanie mięśni centrum. Czyli to, co środowiska wellnesowe tak bardzo cenią w pilatesie dzisiaj.

Po śmierci Josepha w 1967 roku jego metodę rozwijali uczniowie. Pojawił się też spór o to, kto ma prawo do nazwy. Firma, która uzyskała prawa do znaku towarowego, próbowała kontrolować jego użycie, jednak w 2000 roku sąd federalny w Nowym Jorku uznał, że „pilates“ to termin ogólny, a nie zastrzeżony znak. Dzięki temu każde studio na świecie może legalnie oferować zajęcia pod tą nazwą.