Najlepsze polskie debiuty filmowe wybrane. 39. edycja Festiwalu Młodzi i Film to sukces filmowców oraz organizatorów
Autor: Karol Owczarek
11-09-2020 • 6 min czytania
Kadr z filmu „Maria nie żyje”
39. edycja koszalińskiego festiwalu debiutów Młodzi i Film była wyjątkowa z oczywistych względów. Z powodu pandemii losy wydarzenia wisiały na włosku, lecz dzięki determinacji i odwadze organizatorów odbyło się, choć z niemal trzymiesięcznym opóźnieniem. Nie w formie hybrydowej czy online, tylko tradycyjnej, w sali kinowej, z zachowaniem ścisłego reżimu sanitarnego, skrupulatnie tu przestrzeganego. Celem było prawdziwe spotkanie twórców filmów i publiczności, bo, jak wiadomo, bezpośrednich kontaktów i magii ciemnej sali kinowej nie zastąpi nawet najlepsza technologia.
Choć organizatorzy, jak sami przyznali podczas gali otwarcia, mieli kilka scenariuszy awaryjnych, cały festiwal udało się przeprowadzić zgodnie z pierwotnym planem. Ryzyko się opłaciło – poziom artystyczny i realizacyjny wielu z prezentowanych filmów, szczególnie krótkometrażowych, był bardzo wysoki, a przed wejściem do festiwalowego kina ustawiały się długie kolejki chętnych.
Prawdziwym objawieniem okazał się krótkometrażowy, czarno-biały film „Maria nie żyje” w reżyserii Martyny Majewskiej. W 30 minutach udało się tu pomieścić wielopłaszczyznową opowieść o dziewczynie, która jako fizycznie obecna zjawa obserwuje wydarzenia rozgrywające się tuż po jej śmierci. Od początku zaskakuje i urzeka widza barokowy, poetycki, a zarazem ironiczny i prosty język bohaterów. Można w tym dostrzec zasługę literackiego pierwowzoru, czyli opowiadania Weroniki Murek, jednej z najbardziej cenionych pisarek młodego pokolenia, przekornie odwołującej się do tradycji romantyzmu. Widzimy tu świat na opak, a jednocześnie bardzo prawdziwy. W rozciętym ciele zmarłej chłodzi się wódka, a postaci z zaświatów współegzystują tu z żywymi mieszkańcami wioski. Reżyserce udało się znaleźć unikalny język wizualny, a surrealistyczną i groteskową historię przedstawić w przystępny i porywający sposób. Film mógłby nie mieć aż takiej siły oddziaływania, gdyby nie grająca główną rolę Małgorzata Gorol, znakomita aktorka znana m.in. z „Twarzy” Szumowskiej. „Maria nie żyje” zdobyła nagrodę dla najlepszego krótkometrażowego filmu fabularnego zarówno od jury festiwalu, jak i dziennikarzy.
Za najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny uznano „Synka” w reżyserii Pawła Chorzępy, pokazywanego wcześniej m.in. na festiwalu IDFA w Amsterdamie. To przejmująca, opowiedziana przede wszystkim obrazami historia Marcina wywodzącego się z patologicznej rodziny. Po pobycie w domu dziecka wraca do rodzinnego domu jako pełnoletni chłopak i próbuje odbudować relację z uzależnionym od alkoholu ojcem. Jeśli padają tu jakieś słowa, to bolesne i skrajnie szczere, jeśli udaje się wykonać czuły gest, to ginie on w obliczu beznadziei i zadawnionych krzywd. Reżyser zbliża się do swoich bohaterów tak blisko, na ile to możliwe. Nie poprzestaje jednak na obserwacji. Za pomocą kamery stara się nadać ich losom metaforyczny, czy po prostu uniwersalny charakter.
Najważniejszy laur festiwalu – Jantara za najlepszy film pełnometrażowy – otrzymała „Supernova” w reżyserii Bartosza Kruhlika, której polska premiera kinowa miała miejsce w listopadzie zeszłego roku. Choć akcja filmu rozgrywa się właściwie w jednym miejscu, na kawałku wiejskiej drogi, pod względem gęstości znaczeń możemy tu mówić o wielkim rozmachu, a samo dzieło nosi cechy przypowieści. Tragiczny wypadek, osobiste dramaty zwyczajnych ludzi i napięcie na linii władza-obywatel składają się na wstrząsającą opowieść o współczesnej Polsce. Tradycja kina moralnego niepokoju łączy się tu ze współczesnym dramatem społecznym, a wszystko to podszyte jest thrillerem. Prym na ekranie wiedzie trójka bohaterów, świetnie zagranych przez Marka Brauna, Marcina Hycnara i Marcina Zarzecznego, ale nie mniej istotna jest zbiorowość reprezentująca przekrój polskiego społeczeństwa, w którym wciąż nierozwiązanymi problemami pozostają alkoholizm, agresja i arogancja, co w obliczu szczególnych okoliczności może się zjednoczyć i ująć za ofiarą. Bartosz Kruhlik za sprawą tego niezwykle precyzyjnie, a zarazem brawurowo poprowadzonego filmu, wyrasta na jednego z najbardziej obiecujących polskich reżyserów.
Aż cztery Jantary dla filmu pełnometrażowego – za scenariusz, reżyserię i główną rolę męską – a do tego nagroda publiczności przypadły tytułowi ,,25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy” w reżyserii Jana Holoubka. Dla Piotra Trojana, który wcielił się w postać chłopaka niesłusznie skazanego za gwałt i morderstwo, była to pierwsza (i jak najbardziej zasłużona) poważna nagroda aktorska, choć na deskach teatru i na ekranie obecny jest od ponad dziesięciu lat. Dobrze się stało, że historia Komendy, niewinnego człowieka wrzuconego do piekła, znalazła znakomitą ekipę filmowców i aktorów, którzy potrafili unieść ciężar gatunkowy sprawy i dać jej dłuższe życie, niż zapewniły to artykuły prasowe i programy informacyjne.
Jak zauważył Jakub Majmurek podczas debaty „Supernowi. Debiutanci o naszej rzeczywistości”, odbywającej się podczas festiwalu: „Najlepsze [polskie] filmy z lat 2010 – 2020 to debiuty lub drugie filmy”. Trudno się z tym nie zgodzić. Kolejna edycja „Młodych i filmu” potwierdza tę tezę.
Jantary 2020
Zwycięzcy Festiwalu Młodzi i Film (1-5.09.2020)
Nagroda specjalna sieci kin studyjnych i lokalnych w kategorii najlepszy debiut pełnometrażowy
„Żelazny most” w reżyserii Moniki Jordan – Młodzianowskiej
Nagroda dziennikarzy za film krótkometrażowy
„Maria nie żyje” reż. Martyna Majewska
Nagroda dziennikarzy za film pełnometrażowy
„Supernova” reż. Bartosz Kruhlik
Nagroda publiczności za film pełnometrażowy
„25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy”
JANTAR 2020 za dźwięk do filmu krótkometrażowego
Irena Suska za udźwiękowienie filmu pt. „Noamia” reż. Antonio Goldamez
JANTAR 2020 za zdjęcia do filmu krótkometrażowego
Kajetan Plis za zdjęcia do filmu pt. „Noamia” reż. Antonio Goldamez
JANTAR 2020 za krótkometrażowy film animowany
Zuzanna Stach za film pt. „Z czosnkowym wziełem”
Wyróżnienie Ale kino+ za krótkometrażowy film animowany
Daria Kopiec za film pt. „Własne śmieci”
JANTAR 2020 za krótkometrażowy film dokumentalny
Paweł Chorzępa za film pt. „Synek”
Wyróżnienie Ale kino+ za krótkometrażowy film dokumentalny
Katarzyna Warzecha za film pt. „We have one heart”
JANTAR 2020 za krótkometrażowy film fabularny
Martyna Majewska za film pt. „Maria nie żyje”
Wyróżnienie Ale kino+ za krótkometrażowy film fabularny
Damian Kosowski za film pt. „Zanim Zasnę”
JANTAR 2020 za muzykę
Agata Kurzyk za muzykę do filmu „Fisheye” w reż. Michała Szcześniaka
JANTAR 2020 za zdjęcia
Bartłomiej Kaczmarek za zdjęcia do filmu pt.: ,,25 lat niewinności” w reż. Jana Holoubka
JANTAR 2020 za odkrycie aktorskie
Lena Nguyen za rolę w filmie pt.: „Smak Pho” w reż. Mariko Bobrik
JANTAR 2020 za główną rolę kobiecą
Julia Kijowska za rolę w filmie pt.: ,,Fisheye” w reż. Michała Szcześniaka
JANTAR 2020 za główną rolę męską
Piotr Trojan za rolę w filmie pt.: ,,25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy” w reż. Jana Holoubka
JANTAR 2020 za scenariusz
Andrzej Gołda za scenariusz do filmu pt.: ,,25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy”
JANTAR 2020 im. Stanisława Różewicza za reżyserię
Jan Holoubek za reżyserię filmu pt.: ,,25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy”
WIELKI JANTAR 2020 za pełnometrażowy debiut fabularny
„Supernova” w reż. Bartosza Kruhlika
Polecane
Filmy, które polecamy obejrzeć na festiwalu DOCS Against Gravity 2020
„Ema” to słodko-gorzka opowieść o seksualności, uczuciach i dążeniu do celu. Film w kinach od 11 września
Więcej kobiet, LGBT i różnorodności rasowej, czyli nowe zasady dotyczące przyznawania Oscarów
![Kinomural to bunt, trans i audiowizualny mikrokosmos. Porozmawialiśmy ze współtwórcą projektu [wywiad]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Farticles%2F5f58d121737c876b615130d5%2Fbartos.JPG&w=1920&q=75)
Kinomural to bunt, trans i audiowizualny mikrokosmos. Porozmawialiśmy ze współtwórcą projektu [wywiad]
Timothée Chalamet, Zendaya i inni w pierwszym zwiastunie „Diuny"
Polecane
Filmy, które polecamy obejrzeć na festiwalu DOCS Against Gravity 2020
„Ema” to słodko-gorzka opowieść o seksualności, uczuciach i dążeniu do celu. Film w kinach od 11 września
Więcej kobiet, LGBT i różnorodności rasowej, czyli nowe zasady dotyczące przyznawania Oscarów
Kinomural to bunt, trans i audiowizualny mikrokosmos. Porozmawialiśmy ze współtwórcą projektu [wywiad]