Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki to najważniejsza galeria w Polsce, której dyrektorem od 2022 roku był Janusz Janowski, mianowany na to stanowisko przez Piotra Glińskiego, ówczesnego ministra kultury, pomimo protestów środowisk artystycznych i twórców związanych z legendarną instytucją, dzięki której rodzima sztuka zaczęła liczyć się na arenie międzynarodowej, gdy jej dyrektorką była Anda Rottenberg. Obecny minister kultury, Bartłomiej Sienkiewicz, właśnie odwołał Janowskiego ze stanowiska. Nowa osoba kierująca galerią zostanie wyłoniona na drodze konkursu.
Janusz Janowski to malarz, perkusista jazzowy i doktor filozofii, który został powołany na stanowisko dyrektora Zachęty przez władze PiS-u, mimo że pracownicy, artyści i inne osoby związane z instytucją głośno protestowały przeciwko temu rozwiązaniu. W ten sposób galeria przez lata progresywna i rozpoznawalna na międzynarodowej arenie sztuki zaczęła się kurczyć. Nowy dyrektor nie tylko słynął z konserwatywnych poglądów, ale także nie miał doświadczenia w kierowaniu podobnymi instytucjami ani w zarządzaniu wielomilionowymi budżetami. W dodatku w jednym z wywiadów określił gender i LGBT nieludzką ideologią, niepochlebnie wypowiadał się też na temat sztuki współczesnej. Patrząc na to wszystko, jego kandydatura wydawała się co najmniej nie na miejscu.
Dyrektor Zachęty odwołany
Dzisiaj, 22 grudnia, Ministerstwo Kultury ogłosiło odwołanie Janowskiego ze stanowiska, motywując swoją decyzję brakiem wywiązywania się z obowiązków – zarówno programowych, jak i sprawozdawczych czy mających na celu promocję rodzimych artystów.
Kolejną kwestia jest brak dopełnienia obowiązku powołania Rady Programowej, statutowego organu Zachęty, a „zaniechanie powołania komisji ekspertów znacząco obniżyło poziom merytoryczny projektów”. Janusz Janowski nie zrealizował również celów Zachęty: „wieloletniego planu wspólnych działań, np. wielkich ogólnopolskich projektów wystawienniczych” oraz „nowych formatów stypendialnych”.
Anda Rottenberg o Januszu Janowskim
Anda Rottenbergkierowała Zachętą w latach 1993-2001. To dzięki niej polska sztuka zaistniała w świecie.
Nowy dyrektor wybrany drogą konkursu
Minister kultury, Bartłomiej Sienkiewicz, przed odwołaniem Janowskiego zasięgnął opinii różnych instytucji związanych ze światem artystycznym – żadna nie zakwestionowała jego zamiaru. Teraz obowiązki dyrektora przejmie pełnomocnik do czasu, aż rozstrzygnięty zostanie otwarty konkurs na stanowisko dyrektora Zachęty. Taki był postulat środowisk artystycznych.
