Jeszcze niedawno mogło się wydawać, że fala kina queerowego, która w ostatnich latach przyniosła światu takie tytuły jak „Tamte dni, tamte noce”, „Portret kobiety w ogniu” czy „Queer”, powoli opada. Tymczasem 2026 rok pokazuje coś innego. Queerowe historie nie tylko nie zniknęły z kin, ale coraz śmielej wkraczają do głównego nurtu, zdobywają uznanie najważniejszych festiwali i coraz poważniej zaznaczają swoją obecność w oscarowym wyścigu. Można nawet odnieść wrażenie, że kino queerowe przeżywa swój kolejny rozkwit.
Tegoroczny repertuar jest wyjątkowo różnorodny. Obok opowieści o pożądaniu i skomplikowanych relacjach pojawiają się horrory, psychoseksualne thrillery, komedie, dokumenty oraz rozbudowane dramaty historyczne. Co istotne, queerowość przestaje być wyłącznie tematem opowieści o coming oucie, odrzuceniu i poszukiwaniu własnej tożsamości. Twórcy coraz częściej traktują ją jako punkt wyjścia do rozmowy o historii, przemocy, klasie społecznej i ludzkiej intymności.
Cannes, Toronto i oscarowe ambicje
Jednym z najważniejszych sygnałów, że 2026 należy do kina queerowego, jest obecność takich produkcji na najważniejszych międzynarodowych festiwalach. Cannes i Toronto stały się w tym roku przestrzenią dla filmów, które nie tylko opowiadają o nieheteronormatywnych bohaterach, ale robią to z rozmachem i ambicjami wykraczającymi poza kino niszowe.
Szczególną uwagę widzów na całym świecie przyciągnęła „Czarna kula” w reżyserii Javiera Calvo i Javiera Ambrossiego. Film, w którym występują między innymi Penélope Cruz, Glenn Close i Guitarricadelafuente, to jedna z najbardziej wyczekiwanych produkcji początku przyszłego roku. Opowieść o queerowości na przestrzeni różnych epok, pełna zmysłowości, tęsknoty i bólu, spotkała się z niezwykle entuzjastycznym przyjęciem podczas festiwalu w Cannes, gdzie otrzymała około dwudziestominutową owację na stojąco.
Znaczenie filmu wykracza jednak poza festiwalowy sukces. „Czarna kula” jest mocnym kandydatem do oscarowego wyścigu. Warto też zaznaczyć, że ostatni raz dwa filmy skoncentrowane na queerowych protagonistach znalazły się wśród nominowanych do najważniejszej kategorii Oscarów w 2006 roku. Były to „Tajemnica Brokeback Mountain” i „Capote”. Jeśli tegoroczny sezon nagród przyniesie podobny rezultat, będziemy świadkami symbolicznego powrotu queerowych opowieści do samego centrum hollywoodzkiego kina.
Niemałe poruszenie podczas festiwalowego sezonu wywołał też „Tchórz”, najnowszy film Lukasa Dhonta, twórcy nagradzanych „Girl” i „Close”. Tym razem belgijski reżyser przeniósł widzów na front I wojny światowej. Wśród młodych żołnierzy pojawia się Pierre, nieśmiały chłopak z gospodarstwa, oraz Francis, syn krawca i dusza towarzystwa organizująca żołnierskie przedstawienia. Między mężczyznami rodzi się uczucie, które staje się próbą odnalezienia bliskości w świecie zdominowanym przez przemoc i śmierć. Film, zaprezentowany w Cannes, przyniósł swoim młodym aktorom wyróżnienia za role pierwszoplanowe. Dhont po raz kolejny udowadnia, że potrafi opowiadać o queerowej miłości z niezwykłą czułością, nie tracąc z oczu szerszego, społecznego kontekstu.
Do przeszłości, choć tym razem do Nowego Jorku lat 80., zabiera nas również Ira Sachs w „Mężczyźnie, którego kocham”. Rami Malek wciela się w Jimmy'ego, aktora i performera żyjącego z diagnozą AIDS. Zamiast koncentrować się wyłącznie na chorobie i nieuchronności śmierci, reżyser tworzy portret artystycznej społeczności, dla której twórczość, przyjaźń i wspólnota stają się sposobem na przeżywanie rzeczywistości. To opowieść o życiu w cieniu epidemii, ale także o potrzebie tworzenia i zachowania sprawczości nawet w obliczu tragedii. Film zdaje się wpisywać w coraz wyraźniejszy nurt współczesnego kina, które wraca do historii epidemii AIDS, szukając w niej nie tylko bólu, ale również radości i pamięci o ludziach, których doświadczenia przez lata pozostawały na marginesie oficjalnej narracji.
Queerowość nie ma jednego gatunku
Ten rok pokazuje również, że queerowe kino nie zamierza zamykać się wyłącznie w ramach dramatu obyczajowego. Przykładowo „Leviticus” Adriana Chiarelli to australijski horror o dwóch młodych mężczyznach, których uczucie staje się zagrożeniem w niewielkiej miejscowości zdominowanej przez fanatyczną wspólnotę religijną. Film wykorzystuje konwencję grozy do opowiedzenia o religijnej traumie, wyparciu i seksualności, która w oczach otoczenia zostaje uznana za coś niebezpiecznego.
Z kolei Jane Schoenbrun w filmie „Miłość, śmierć i dojrzewanie w Camp Miasma” sięga po konwencję slashera, łącząc ją z psychoseksualnym niepokojem i charakterystyczną dla swojej twórczości refleksją nad tożsamością. Na ekranie pojawiają się między innymi Gillian Anderson i Hannah Einbinder.
Nie brakuje też prowokacji i humoru. Gregg Araki wraca z „I Want Your Sex”, w którym Olivia Wilde wciela się w artystkę wciągającą młodego mężczyznę w świat seksualnych eksperymentów, zależności i nieoczywistych granic. „Club Kid” Jordana Firstmana opowiada natomiast o nowojorskiej kulturze klubowej i rodzinie z wyboru, a „Pillion”, który miał swoją polską premierę w lutym, podejmuje z kolei temat nietypowej relacji romantycznej, eksplorując dynamikę władzy, pożądania i podporządkowania.
Wśród ważnych tegorocznych tytułów znalazła się również „Barbara Forever” Brydie O’Connor – dokument poświęcony Barbarze Hammer, pionierce lesbijskiego kina eksperymentalnego. Wykorzystując archiwalne filmy, fotografie, listy i niepublikowane materiały, reżyserka przywraca pamięć o artystce, której twórczość miała ogromny wpływ na kolejne pokolenia queerowych filmowczyń.
Powrót do przeszłości
Interesującym zjawiskiem jest to, jak wielu współczesnych twórców decyduje się opowiadać o queerowości poprzez przeszłość. W „Tchórzu”, „Mężczyźnie, którego kocham” czy „Czarnej kuli” historia jest istotnym elementem budującym znaczenie opowieści. Wojna, polityczne napięcia, religijne normy i społeczne ograniczenia stają się kontekstem, w którym bohaterowie próbują odnaleźć przestrzeń dla własnych uczuć. To ważna zmiana perspektywy. Queerowość nie funkcjonuje wyłącznie jako współczesny problem społeczny, ale zostaje wpisana w szerszą historię kultury i polityki. Twórcy przypominają, że osoby queerowe zawsze były częścią społeczeństw, także tych, które nie dawały im prawa do otwartego przeżywania miłości.
Warto jednak zauważyć, że w tegorocznym zestawieniu wyraźnie dominują historie mężczyzn. To właśnie gejowskie relacje, ich historyczne i społeczne uwarunkowania oraz doświadczenia męskich bohaterów znajdują się w centrum wielu najgłośniejszych produkcji. Opowieści o miłości lesbijskiej są reprezentowane rzadziej, choć nie oznacza to, że zupełnie ich brakuje. „Erupcja”, która miała swoją polską premierę w maju czy „Barbara Forever”, debiutująca w naszym kraju na Millenium Docs Against Gravity, pokazują dwa zupełnie odmienne sposoby przyglądania się kobiecej queerowości – jeden poprzez intymne spotkanie i niewypowiedziane pragnienie, drugi przez historię artystki i jej twórczość.
Polska również ma swoją queerową historię
Choć w polskim kinie queerowych opowieści wciąż jest stosunkowo niewiele, wspomniany rozkwit widać także w pewnym sensie na polskim filmowym podwórku. Przykładowo polsko-amerykańska koprodukcja „Erupcja” Pete’a Ohsa z Charli xcx i Leną Górą. Rozgrywający się podczas upalnego warszawskiego lata film opowiada o spotkaniu dwóch kobiet, Bethany i Nel, którego konsekwencje wykraczają daleko poza chwilowe zauroczenie.
Polski akcent pojawia się również w „Flesh and Fuel” Pierre’a Le Galla. W tej francusko-polskiej koprodukcji Julian Świeżewski wciela się w Bartosza, kierowcę ciężarówki, który na trasie poznaje Étienne’a. Rodzące się między mężczyznami uczucie staje się opowieścią o samotności i potrzebie bliskości. Film został wyróżniony na festiwalu w Cannes nagrodą Revelation Queer Palm.
Do tego grona można dopisać też „Proud” z Ignacym Lissem, potwierdzający, że queerowe historie coraz śmielej zaznaczają swoją obecność również w polskich produkcjach.
Czy 2026 to rzeczywiście rok kina queerowego?
Siła tegorocznego kina queerowego tkwi raczej w jego różnorodności i skali obecności. Mamy produkcje z gwiazdorską obsadą, filmy prezentowane w Cannes i Toronto, kino gatunkowe, dokumenty, historyczne dramaty i opowieści o współczesnych relacjach. Queerowe historie coraz częściej przestają być traktowane jako osobna kategoria tematyczna, a zaczynają funkcjonować jako pełnoprawna część światowego kina.
Być może jeszcze ciekawsze jest to, że dzieje się to w momencie, w którym można było odnieść wrażenie, że zainteresowanie tą tematyką osiągnęło już swój szczyt. Tymczasem twórcy wciąż znajdują nowe sposoby opowiadania o miłości, pożądaniu i tożsamości. Zamiast powielać sprawdzone schematy, sięgają po historię, horror, groteskę i eksperyment formalny.





![„Ukryte w ciemności” na Apple TV: Czy uda się odnaleźć Felicię? [RECENZJA]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Fstrapi%2Fsmall_images_4_9e1b632265.jpeg&w=1920&q=75)
