Paniczny strach przed ciążą i porodem – czym jest tokofobia?

Gdy strach przed zajściem w ciążę paraliżuje chęć posiadania dziecka lub strach przed porodem wpływa na umiejętność jedzenia i snu, gdy już jesteśmy w ciąży, to może być znak, że mamy do czynienia z tokofobią.

Jest to rodzaj specyficznego zaburzenia lękowego, znajdującego się w tej samej grupie co arachnofobia (strach przed pająkami) czy hemofobia (strach przed krwią). Osoba może w ogóle unikać tematu ciąży czy porodu, a widok innej ciężarnej kobiety może wywoływać strach, potliwość, hiperwentylację czy mdłości.

Skąd się bierze strach

Wiele kobiet próbuje samodzielnie poradzić sobie z objawami tokofobii, która jest bardziej powszechna, niż mogłoby się wydawać. Społeczeństwo oczekuje, że kobiety będą szczęśliwe i podekscytowane ciążą, a wizja tworzenia nowego życia wyda się im piękna. Niestety nie zawsze tak jest.

Wśród przyczyn fobii podaje się niski status majątkowy i brak wsparcia socjalnego. Wychowanie dziecka wiąże się bowiem z ogromnymi kosztami, którym czasami nie sposób sprostać. W momencie, gdy niska dzietność i ujemny przyrost naturalny znajdują się na szczycie listy ekonomicznych problemów, może warto zastanowić się nad przyczynami i im przeciwdziałać.

Tokofobia często ma swoje początki już w nastoletnich latach. Wpływ na nią ma doświadczenie przemocy, szczególnie seksualnej, a także zaburzenia lękowe i depresyjne. Warto w tym kontekście wprowadzić rozróżnienie na tokofobię pierwotną, wtórną i podepresyjną.

Rodzaje tokofobii

Pierwotny rodzaj zaburzenia występuje u kobiet, które nigdy nie doświadczyły ciąży. Co ciekawe, może on być uwarunkowany genetycznie i prowadzić do obsesyjnej dbałości o antykoncepcję, a nawet unikania kontaktów seksualnych ze względu na paniczny strach związany z zapłodnieniem.

Nie bez powodu jedną z przyczyn niepłodności jest lęk przed zajściem w ciążę i porodem – w końcu stan psychiczny i płodność są ze sobą ściśle związane, a nasilony stres może mieć negatywny wpływ na samopoczucie, a w rezultacie na zdrowie psychiczne.

Tokofobia wtórna łączy się z trudnymi doświadczeniami związanymi z ciążą, porodem i połogiem. Główną przyczyną jest strach przed bólem, ale tokofobia wtórna często występuje też u kobiet, które utraciły dziecko lub nie otrzymały odpowiedniego wsparcia psychologicznego w okresie okołoporodowym.

Cesarskie cięcie przychodzi z pomocą

Paniczny strach przed bólem, deformacją ciała i męką związaną niejednokrotnie z porodem naturalnym skłania kobiety do coraz częstszego wyboru cesarskiego cięcia. Mimo że jest to bardzo poważna operacja, jej przebieg zmniejsza dolegliwości bólowe związane z porodem naturalnym i nie wymaga świadomości i wkładu pracy rodzącej kobiety.

W leczeniu panicznego strachu przed ciążą i porodem, podobnie jak przy każdej fobii, najbardziej skuteczna jest psychoterapia. Jeśli po zajściu w ciążę czujemy strach, może on być związany z nową sytuacją i łatwy do ujarzmienia. Wtedy nawet kilka spotkań z psychologiem może zapewnić komfort psychiczny, redukując stres i zmniejszając ryzyko depresji poporodowej.

W przypadku fobii proces leczenia może być bardziej czasochłonny, dlatego kluczowe jest zaopiekowanie się problemem odpowiednio wcześnie. Ciąża i poród są trudnymi doświadczeniami dla kobiety, której ciało zmienia się i jest narażone na ogromny ból.

Zapewniając opiekę psychologiczną przed ciążą, w jej trakcie i po porodzie, możemy odpowiednio wcześnie konfrontować narastający niepokój i dobrać najbardziej odpowiednie warunki porodu tak, żeby zminimalizować ryzyko powstania traumy.