Najlepsze filmowe debiuty wybrane spośród rekordowej liczby zgłoszeń. Festiwal Młodzi i Film pokazuje siłę polskiego kina
23-06-2023 • 7 min czytania
Chleb i sól, fot. Tomasz Woźniczka, Studio Munka SFP
Od pewnego czasu pojawiają się alarmujące doniesienia o znaczącym spadku zainteresowania widzów kinowych polskimi filmami. Przyczyn jest wiele, od rosnącej popularności platform streamingowych po inflację, nie bez znaczenia jest też być może rozmijanie się propozycji filmowców z oczekiwaniami odbiorców.
W trakcie 42. edycji festiwalu debiutów Młodzi i Film można jednak było o tym kryzysie zapomnieć. Z roku na rok wydarzenie to się rozrasta – z rekordowej liczby ponad 300 zgłoszeń wybrano sto produkcji pokazywanych przez tydzień w dwóch koszalińskich kinach. Wygrały filmy wyjątkowe, przepełnione autentyzmem, które dowodzą żywotności kina i tego, że warto wytrwale podążać swoją drogą.
Poziom artystyczny większości prezentowanych filmów był dość wysoki, zabrakło mi jednak wśród krótkich metraży pozycji rezonujących z burzliwymi wydarzeniami, których jesteśmy świadkami w ostatnim czasie. Wiadomo, że cykl produkcyjny filmu, nawet krótkiego, jest bardzo złożony, a od pomysłu do realizacji często mija nawet kilka lat, zwłaszcza w przypadku debiutów. Trudno zatem oczekiwać, że ktoś już teraz odniesie się do konsekwencji inwazji Rosji na Ukrainę czy popandemicznych przemian społecznych i gospodarczych. Spodziewałem się jednak, zwłaszcza po młodych twórcach, że zobaczę np. jakieś próby zmierzenia się z tematem realiów życia współczesnych nastolatków, tak jak to robią popularne seriale young adult, od „Euforii” po polskie „Sexify”. Jeśli takowe się zdarzały, to podane w groteskowej lub surrealistycznej formie. W żadnym z filmów krótkometrażowych, które widziałem, a starałem się zobaczyć jak najwięcej, nie pojawił się TikTok. Sporo za to można się było dowiedzieć o konsekwencjach alkoholizmu, konfliktach w rodzinie, sytuacji osób w podeszłym wieku czy odkrywaniu orientacji homoseksualnej, ale te kwestie, jakkolwiek bardzo istotne, są obecne w debiutach od lat. Na tym kończę narzekania miłośnika kina zaangażowanego i dotykającego nowych zjawisk, a przy tym odnotowuję obecność na festiwalu animacji „W lesie są ludzie”, ukazującej dramatyczne losy uchodźców na granicy polsko-białoruskiej, czy filmu „W kręgu”, pokazującego, jak trudno postępować w myśl politycznej poprawności i idei self care w zderzeniu z ludzkimi instynktami i słabościami. Duże wrażenie robi dokument „Wszystko w porządku, ziemniaki w żołądku”, w którym lokalny konkurs na najlepszą sałatkę ziemniaczaną staje się punktem wyjścia do opowieści o relacjach między Polakami i Czechami w obliczu konfliktu wokół kopalni węgla Turów. Jedną z ciekawszych fabuł krótkometrażowych był „Stwór”, gdzie nastoletni chłopiec próbuje ocalić więź z bliską, dorosłą osobą, która popada w chorobę psychiczną.
Nagrodę publiczności zdobył film, który na przekór trendom poradził sobie bardzo dobrze w polskich kinach, bo przyciągnął blisko milion widzów, a obecnie jest dostępny na Netfliksie. To sprawnie nakręcona i przystępna biografia ks. Jana Kaczkowskiego, czyli „Johnny” w reżyserii Daniela Jaroszka.
Dziennikarze za najlepszy film krótkometrażowy uznali dokument „Skorupka”, pokazywany wcześniej na duńskim Odense International Film Festival. Główną bohaterką jest rezolutna dziewczynka, która spędza wakacje na wsi i styka się z bywalcami tutejszego sklepu. Ci w pijackiej malignie kierują w jej stronę komentarze, niektóre z podtekstem seksualnym. Ten zaledwie 11-minutowy film ogląda się z narastającym lękiem, że niebezpiecznie blisko tu do werbalnego przekroczenia granic moralnych.
Uznanie dziennikarzy zyskał również pełnometrażowy dokument „Pianoforte” w reżyserii Jakuba Piątka. Ukazujący poświęcenie i emocje uczestników Konkursu Chopinowskiego film w Koszalinie dostał też nagrodę za reżyserię, a wcześniej zawojował festiwal Millennium Docs Against Gravity i znalazł się w konkursie głównym w Sundance. To pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników muzyki klasycznej.
Niedawno obecny w kinach „Roving Woman” w reżyserii Michała Chmielewskiego otrzymał nagrodę od dziennikarzy za pełnometrażowy debiut fabularny i wyróżnienie od głównego jury. To historia porzuconej kobiety, odgrywanej przez charyzmatyczną Lenę Górę, osadzona w amerykańskim pejzażu i kojarząca się z kinem Jima Jarmuscha. To coś nowego w polskiej kinematografii. Dramat płynnie przechodzi tu w kino drogi i opowieść o odkrywaniu swoich potrzeb. Autentyzmu filmowi nadaje fakt, że część scen ma charakter dokumentalny – główna bohaterka spontanicznie wchodziła w interakcję z przypadkowo spotkanymi osobami.
Wśród krótkich dokumentów najbardziej doceniono „Postcards From The Verge”. Otrzymał nagrodę za zdjęcia i Jantara dla najlepszego krótkometrażowego filmu dokumentalnego. To wspólne dzieło pary filmowców, Natalii Koniarz i Stanisława Cuske, którzy zarejestrowali swoją ekstremalną wyprawę na granicę Boliwii i Chile. Śledzimy ich zmagania z naturą, a także z wyzwaniami, jakie niesie bliska relacja oraz trudna sytuacja rodzinna.
Za najlepszy pełnometrażowy dokument fabularny jury uznało film „Apolonia, Apolonia” duńskiej reżyserki Lei Glob. Przez lata towarzyszyła z kamerą działaniom francuskiej artystki o częściowo polskich korzeniach, Apolonii Sokol. Efektem jest porywające dzieło, które pokazuje cienie i blaski życia bohemy.
Wśród pełnych metraży fabularnych triumfatorem był „Chleb i sól”. Dostał Wielkiego Jantara dla najlepszego filmu, a występujący w głównych rolach: Nikola Raczko – wyróżnienie, i Tymoteusz Bies nagrodę za odkrycie aktorskie. Warto zauważyć, że Bies nie jest profesjonalnym aktorem, na co dzień jest pianistą i kompozytorem. Ten film to imponujący i porażający autentyzmem portret młodego pokolenia (większość dialogów jest improwizowana) mierzącego się z kategoriami „swój” i „obcy”.
Reżyser „Chleba i soli”, Damian Kocur, powiedział podczas swoich podziękowań, że na koszalińskim festiwalu było pokazywanych już kilka filmów, które współtworzył, a do tej pory żadnej nagrody tu nie dostał. Zasugerował, że jego przypadek dowodzi, że robiąc filmy, nie powinno się kalkulować. Nie oglądał się na innych, aż w końcu stworzył film spełniony.
Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych Młodzi i Film, 12-17 czerwca 2023
NAGRODY POZAREGULAMINOWE
1. NAGRODA SPECJALNA STOWARZYSZENIA KIN STUDYJNYCH
Filip Dzierżawski za film „Obudź się”
2. NAGRODA PUBLICZNOŚCI ZA PEŁNOMETRAŻOWY FILM FABULARNY
„Johnny” reż. Daniel Jaroszek
3. NAGRODA DZIENNIKARZY ZA FILM KRÓTKOMETRAŻOWY DOKUMENTALNY
„Skorupka” reż. Konrad Kosycarz
4. NAGRODA DZIENNIKARZY ZA PEŁNOMETRAŻOWY FILM DOKUMENTALNY
„Pianoforte” reż. Jakub Piątek
5. NAGRODA DZIENNIKARZY ZA PEŁNOMETRAŻOWY FILM FABULARNY
„Roving Woman” reż. Michał Chmielewski
KONKURS NAKRĘCENI NA TEATROTEKĘ
1. Nagroda w konkursie nakręceni na Teatrotekę w kategorii kreacja aktorska
ex aequo: Aleksandra Piotrowska oraz Maciej Zuchowicz za rolę w spektaklu „Taniec z ofiarą” w reżyserii Luizy Budejko.
2. Nagroda w konkursie nakręceni na Teatrotekę w kategorii nagroda za zdjęcia
Adam Palenta za zdjęcia do „Za wolno” w reżyserii Jakuba Roszkowskiego.
3. JANTAR 2023 w konkursie nakręceni na Teatrotekę za reżyserię
Luiza Budejko za „Taniec z ofiarą”
KONKURS KRÓTKOMETRAŻOWYCH DEBIUTÓW FILMOWYCH
(animacja, fabuła, dokument)
1. JANTAR 2023 ZA ZDJĘCIA DO FILMU KRÓTKOMETRAŻOWEGO
Stanisław Cuske za zdjęcia do filmu pt. „Postcards From The Verge”
Wyróżnienie: za krótkometrażowy film animowany
Julia Orlik za film „To nie będzie film festiwalowy”
2. JANTAR 2023 za krótkometrażowy film animowany
Piotr Chmielewski za film pt. „Krab”
Wyróżnienie: za krótkometrażowy film dokumentalny
Maria Wider za film „Starsza Pani szuka”
3. JANTAR 2023 za krótkometrażowy film dokumentalny
Natalia Koniarz za film pt. „Postcards From The Verge”
Wyróżnienie: za krótkometrażowy film fabularny
Natasza Parzymies za film „Moje Stare”
4. JANTAR 2023 za krótkometrażowy film fabularny
Michał Toczek za film pt. „Być kimś”
III. KONKURS PEŁNOMETRAŻOWYCH DEBIUTÓW DOKUMENTALNYCH
1. WYRÓŻNIENIE 2023
Karina Będkowska za film pt. „Moja Ozerna”
2. JANTAR 2023 ZA ZDJĘCIA
Lea Glob za zdjęcia do filmu pt. „Apolonia, Apolonia” reż. Lea Glob
3. JANTAR 2023 ZA REŻYSERIĘ oraz tygodniowy pobyt w Domu pracy Twórczej Stowarzyszenia Filmowców Polskich W Kazimierzu Dolnym nad Wisłą
Jakub Piątek za film pt. „Pianoforte”
4. WIELKI JANTAR 2023 ZA PEŁNOMETRAŻOWY DEBIUT DOKUMENTALNY
Lea Glob za film pt. „Apolonia, Apolonia”
IV. KONKURS PEŁNOMETRAŻOWYCH DEBIUTÓW FABULARNYCH
WYRÓŻNIENIA:
1. Wyróżnienie za rolę dziecięcą w filmie fabularnym
Polina Gromova za rolę Lenki w filmie „Tata” reż. Anna Maliszewska
2. Wyróżnienie za rolę w filmie fabularnym
Nikola Raczko za rolę Nikoli w filmie „Chleb i sól” reż. Damian Kocur
3. Wyróżnienie za film fabularny
Michał Chmielewski za film „Roving Woman”
1. JANTAR 2023 za zdjęcia
Patryk Kin za zdjęcia do filmu pt. ,,Norwegian dream” reż. Leiv Devold
2. JANTAR 2023 za odkrycie aktorskie - rolę kobiecą
Hana Vagnerová za rolę Hany w filmie pt. „Granice miłości” w reż. Tomasz Wiński
3. JANTAR 2023 za odkrycie aktorskie - rolę męską
Tymoteusz Bies za rolę Tymka w filmie pt.: ,,Chleb i sól” reż. Damian Kocur
4. JANTAR 2023 za scenariusz oraz tygodniowy pobyt w Domu Pracy Twórczej Stowarzyszenia Filmowców Polskich w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą
Anna Maliszewska oraz Przemysław Chruścielewski za scenariusz do filmu pt.: „Tata” reż. Anna Maliszewska
5. JANTAR 2023 im. Stanisława Różewicza za reżyserię
Tomasz Wiński za reżyserię filmu pt.: „Granice miłości”
6. WIELKI JANTAR 2023 za pełnometrażowy debiut fabularny
Damian Kocur za film pt. ,,Chleb i sól”
tekst: Karol Owczarek
Polecane
Festiwal Młodzi i Film: młode talenty siłą polskiego kina
![Sofia Coppola robi film o Priscilli Presley. Jest afera [ZWIASTUN]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Farticles%2F64957811a6fd43463580d633%2F230621140926-01-priscilla-movie.jpg&w=1920&q=75)
Sofia Coppola robi film o Priscilli Presley. Jest afera [ZWIASTUN]
![Zendaya, tenis i trójkąt miłosny. Oto nowy film Luki Guadagnino [zwiastun]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Farticles%2F6492cf26a6fd43463580d4a1%2FZrzut%2520ekranu%25202023-06-21%2520o%252012.14.12.png&w=1920&q=75)
Zendaya, tenis i trójkąt miłosny. Oto nowy film Luki Guadagnino [zwiastun]
Christopher Nolan wybrał swoje ulubione filmy
A24 – nowe tytuły z najciekawszej wytwórni filmowej
Debiut Pharella Williamsa dla Louis Vuitton – jak poszło?
Polecane
Festiwal Młodzi i Film: młode talenty siłą polskiego kina
Sofia Coppola robi film o Priscilli Presley. Jest afera [ZWIASTUN]
Zendaya, tenis i trójkąt miłosny. Oto nowy film Luki Guadagnino [zwiastun]
Christopher Nolan wybrał swoje ulubione filmy
A24 – nowe tytuły z najciekawszej wytwórni filmowej