W czwartek 12 lipca odbyła się aukcja „Jacek Malczewski i jego epoka” w DESA UNICUM, która na długo zapisze się w historii rynku sztuki.
Podczas aukcji licytowano dzieła twórców modernizmu, symbolizmu i Młodej Polski. Poza Malczewskim pod młotek trafiły prace takich mistrzów jak Julian Fałat, Wojciech Weiss, Teodor Axentowicz czy Jan Stanisławski. Silna reprezentacja krakowskich artystów przypomniała o roli Krakowa jako artystycznego centrum epoki, a dobór kuratorski prac Malczewskiego, niepokornego uczenia Jana Matejki, ukazały go jako twórcę formatu europejskiego, który zredefiniował symbolizm w malarstwie polskim.
Najwięcej emocji wzbudziła licytacja obrazu „Rzeczywistość”, który po dwóch i pół roku wrócił do domu aukcyjnego przy ulicy Pięknej 1A. Dzieło Jacka Malczewskiego, jednego z najważniejszych przedstawicieli symbolizmu, sprzedano za rekordową kwotę 22 200 000 zł, przebijając tym samym wcześniejszy rekord z 2022 roku (20,4 mln zł).
Zaginione i odnalezione – historia „Rzeczywistości” Jacka Malczewskiego
Dzieło Jacka Malczewskiego przez blisko 100 lat było uznawane za zaginione i znane tylko z czarno-białej fotografii, aż w 2021 roku niespodziewanie pojawiło się na zagranicznym portalu aukcyjnym. W 2022 roku właściciel „Rzeczywistości” powierzył obraz DESA Unicum na sprzedaż. Wybór tej konkretnej instytucji podyktowany był m.in. reputacją i doświadczeniem domu aukcyjnego w sprzedaży dzieł klasy muzealnej.
Jeszcze przed aukcją, w listopadzie 2022 roku prokuratura podjęła decyzję o zabezpieczeniu dzieła w związku z podejrzeniami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczącymi jego statusu prawnego – czemu przez ponad kolejne dwa lata zaprzeczał dom aukcyjny, który dokonał dokładnej weryfikacji obrazu, zachowując przy tym najwyższe standardy. W marcu 2025 roku DESA Unicum poinformowała o wyroku sądu na korzyść domu aukcyjnego i odzyskaniu bezpodstawnie zajętego przez prokuraturę płótna.
Obraz wrócił ponownie na aukcję z ceną wywoławczą ustaloną na poziomie 17 mln złotych – dokładnie taką samą kwotą, za jaką został wylicytowany podczas poprzedniej aukcji w 2022 r.
