My jemy barszcz, oni się biją. „Takanakuy” to peruwiański sposób na święta

13-12-2024 • 4 min czytania

fot. IG @takanakuyperu

Bożonarodzeniową tradycję traktują jako czas na rozstrzygnięcie rocznych konfliktów, od tych majątkowych po rodzinne, poprzez walkę wręcz. 25 grudnia tysiące mieszkańców zbiera się w andyjskiej wiosce Santo Tomás, gdzie, zadając ciosy, leczą stare „rany”.

Takanakuy, w tłumaczeniu „tam, gdzie krew się gotuje”, to coroczne święto walki między mieszkańcami peruwiańskiej prowincji Chumbivilcas. Małe, wiejskie społeczności, rezydujące 4 tysiące metrów nad poziomem morza w Andach, nie mają dostępu do organów ścigania, dlatego raz w roku kładą kres zaszłym sporom na arenie publicznej za pomocą pięści. Celem jest rozpoczęcie nowego roku w pokoju, dlatego też każdą z walk otwiera i zamyka wspólny uścisk dłoni. To przestrzeń do rozwiązywania kwestii honoru, jak i szansa na fizyczny popis przed społecznością.

Zagrzewanie do walki

Świętowanie rozpoczyna się śniadaniem w lokalnym kościele, któremu towarzyszy lekka alkoholowa zaprawa, jednak prawdziwa biesiada ma miejsce po bójkach, gdzie opija się wygraną, bądź uśmierza ból. Procesji do miejsca walk towarzyszy śpiew. Muzyka rozbrzmiewająca podczas ceremonii znana jest jako „waylilla”, powstała w latach 60 jako forma ideologicznego ruchu oporu. Teksty pieśni koncentrują się wokół wątku konfrontacji, walki z autorytetem czy poczucia wolności. Zwrotki powtarzane są, aż do momentu dotarcia do centrum miasta. Sam pochód ma charakter rodzinny - stanowi przygotowanie mentalne dla dzieci, które następnie stają się świadkami brutalnych walk. Miejscem nietuzinkowego rozwiązywania sporów jest prowincja Chumbivilcas, licząca 300 mieszkańców. W Boże Narodzenie gromadzi się ich tam aż 3000.

Pod maską

Istnieje pięć rodzajów kostiumowych postaci przedstawianych podczas ceremonii. Każda z nich pełni różne role zapisane w andyjskich symbolach kulturowych. Większość opiera się na tradycyjnych dla regionu strojach jeździeckich oraz jaskrawych peruwiańskich maskach narciarskich. Uczestnicy kamuflują się, a niektórzy nawet modulują głos, żeby nie zostać rozpoznanym przed rozpoczęciem walk. Walczący wywołują swoich przeciwników po imieniu i nazwisku, następnie przechodzą do środka koła i rozpoczynają starcie. Gryzienie, bicie leżącego czy wyrywanie włosów jest ściśle zabronione. Zwycięzca wyłaniany jest na podstawie nokautu lub interwencji sędziego. Niektórzy tradycjonaliści są przeciwko udziale kobiet w Takanakuy, jednak w ostatnich latach coraz więcej żeńskich przedstawicielek przeciwstawia się tym konwencjom, stając do walki przed społecznością.

Zobacz post na Instagramie

Społeczne katharsis

Choć rząd położonej niedaleko Limy podejmował próby wykorzenienia tradycji to rozprzestrzeniła się ona na sąsiadujące obszary miejskie. Ludzie nie należący do rdzennej mniejszości chętnie biorą udział w zwyczaju. Tradycja Takanakuy przekroczyła bariery społeczne, obecnie skupiając przedstawicieli wszystkich klas. Ta odbiegła od zachodnich morałów praktyka budzi liczne kontrowersje, będąc nazywana barbarzyńską i niesprawiedliwą - w końcu wygrywa silniejszy, bądź silniejsza. Jeden z nauczycieli z Santo Tomás wskazuje jednak na pozytywną wartość ceremonii, stwierdzając, że „ma to ogromne znaczenie społeczne (...) rozwiązuje konflikty, a także pełni funkcję kolektywnego katharsis”.