I oto ja – z obawą, że powoduję każdą niezręczną ciszę podczas rozmowy – oraz oni, z tym samym absurdalnym natręctwem. Wpadliśmy na siebie całkowitym przypadkiem, gdzieś w pół drogi między moim a ich życiem. Spojrzeliśmy sobie w zmęczone tą nieustanną szarpaniną z własnym losem oczy. I byliśmy pewni. Połączyło nas uczucie nagłe. A przecież to nie tak, że wiedzieliśmy o sobie cokolwiek wcześniej.
Nie zdarza się to tak często, może raz na milion lat. Zazwyczaj pierwszemu spotkaniu towarzyszy ta uporczywa myśl – „chyba się nie polubimy” – by dopiero z biegiem czasu odkryć, jak wiele nas łączy. A jednak! Tym razem było to coś z owej – choć wyświechtanej już w kulturze – „miłości od pierwszego wejrzenia” – tej samej, o której Olga Jackowska śpiewała piosenki, a Wisława Szymborska pisała wiersze.
Miłość od pierwszego wejrzenia, jaka jest, każdy widzi.
No ba! Przez wieki kultura stawiała związki romantyczne na samym szczycie hierarchii. To właśnie z tego powodu Elizabeth Brake ukuła pojęcie amatonormatywności. Rozchodzi się – tak mniej więcej – o wszechobecne przekonanie jakoby to romans był daniem głównym. Podobno wszyscy potrzebujemy drugiej połówki, by w ogóle czuć się spełnionymi. A przyjaźń? Cóż, to co najwyżej przystawka zamawiana z czystej grzeczności. Jest, bo jest, i ani w niej grama magii, którą zwykło się przypisywać nagłym porywom serca.
Tyle tylko, że to, co dumnie nazywamy zawrotem głowy na widok przypadkowego przechodnia, sprowadza się w gruncie rzeczy do silnego pociągu fizycznego i – całkiem przyziemnej – neurochemii mózgu. Co więcej, rzadko kiedy działa to w dwie strony; najczęściej to po prostu jednostronny impuls. Dowiódł tego w 2017 roku Florian Zsok wraz z zespołem, kiedy to wziął pod lupę wrażenia niemal czterystu osób, spisywane na gorąco, chwilę po tym, jak badani zakończyli swoje pierwsze spotkanie z nieznajomym.
Przyjaźń od pierwszego wejrzenia, jaka jest, widzi nikt.
A jeśli idzie o coś zgoła innego? Bynajmniej nie o pożądanie. Raczej o ciche życzenie, by dopiero co rozpoczęta rozmowa nie miała końca. By człowiekowi – jeszcze chwilę temu zupełnie obcemu – zaufać bez reszty, powierzyć mu najskrytsze sekrety. Móc podzielić się każdą – nawet tą małą, malutką, maleńką – myślą, bez uciążliwej konieczności tłumaczenia się ze wszystkiego. Nikt się tu nie sili, nikt nie gra. Cała ta fizyczność schodzi zupełnie na dalszy plan. Mowa właściwie nie tyle o miłości, ile o przyjaźni od pierwszego wejrzenia. Mowa o friendship chemistry.
Chemia, proszę państwa, niejedno ma imię.
Również za tym obezwładniającym uczuciem, że od pierwszej chwili „nadajemy na tych samych falach”, kryje się konkretny mechanizm biologiczny.
Zaczyna się – bez zbędnego patosu – od nosa. Z badań Inbala Ravreby i Noama Sobela z Instytutu Weizmanna wynika, że nieustannie, choć zupełnie podświadomie, obwąchujemy samych siebie i innych. Okazuje się, że ludzie, u których od razu „klika” – tak zwani click friends – mają zaskakująco zbliżony profil zapachowy. I to do tego stopnia, że elektroniczny nos – urządzenie analizujące skład lotnych związków na skórze – potrafił wywęszyć przyszłą zażyłość między zupełnie obcymi sobie ludźmi z aż 71-procentową trafnością.
A potem robi się jeszcze ciekawiej. Bo oto bratnie dusze – zupełnie niezależnie od siebie – obierają bliźniaczo podobny kierunek interpretacji otaczającej ich rzeczywistości. Badania rezonansem magnetycznym na uniwersytetach Dartmouth i UCLA wykazały, że mózgi bliskich przyjaciół z uderzającym podobieństwem reagują na te same sytuacje. Kiedy patrzą na jeden obraz, ich uwaga podąża w te same miejsca. Podobnie dzieje się z układem nagrody, aktywującym się u obu osób w zbliżonych momentach. Trochę jakby oboje dostrzegli puentę żartu, zanim ktokolwiek zdążył go opowiedzieć. W rzeczy samej wzrusza je, drażni, niepokoi, zachwyca, a także zdumiewa niemalże to samo.
I wreszcie dochodzimy do tempa samej rozmowy. Tej pierwszej, pozornie zupełnie zwyczajnej, w trakcie której nagle okazuje się, że jedno nie zdążyło jeszcze skończyć zdania, a drugie już doskonale wie, dokąd pierwsze zmierza. W przeciętnej rozmowie przerwa między wypowiedziami trwa około ćwierć sekundy: tyle właśnie potrzebuje uprzejmość, by upewnić się, że rozmówca na pewno skończył. Jest jednak czasami tak, że dwoje ludzi zaczynają sobie przerywać, dopowiadać puenty, przeskakiwać z jednego tematu na drugi, a mimo to żadne z nich nie gubi wątku. W tym przypadku przerwy właściwie nie ma. Nie ma również pośpiechu ani niecierpliwości. Jest za to trudny do opisania komfort rozmowy. Nie trzeba ważyć każdego słowa ani zastanawiać się, co wypada powiedzieć. Z boku może to wyglądać na zażyłość budowaną latami. Tymczasem znajomość liczy sobie zaledwie kilkanaście minut.
Ale tak naprawdę to dopiero początek
Pierwsze porozumienie, choćby najbardziej intensywne, nie daje przecież żadnej gwarancji na przyszłość. Z badań Miriam Kirmayer oraz Jeffreya Halla wynika zresztą dość jasno: początkowa chemia może nas do siebie zbliżyć, ale o tym, czy zostaniemy na dłużej, decyduje coś zupełnie innego. Samo dobre pierwsze wrażenie nie wystarczy. Trzeba jeszcze dotrzymywać słowa, pytać o drobiazgi, o których ktoś wspomniał mimochodem tydzień wcześniej i – co niekiedy najtrudniejsze – znaleźć czas, wykazać odrobinę zaangażowania, by spotkać się ponownie. Najzwyczajniej – być. Nawet jeśli kiedyś zdarzy się nam wspólnie – i niezręcznie – przemilczeć kilka sekund.
Zresztą, matematyka relacji nie pozostawia złudzeń. Jak wyliczył Jeffrey Hall, przejście od obcej osoby do znajomej wymaga około 40–60 godzin spędzonych razem. Na koleżeństwo potrzeba już 80–100 godzin, a na bliską przyjaźń? Ponad 200! Tyle mniej więcej zajmuje obejrzenie wszystkich sezonów ulubionego serialu, a tutaj proszę: trzeba jeszcze kogoś polubić.
Bo wszyscy chcemy tego samego
Wbrew przekonaniu, że największym marzeniem młodych ludzi pozostaje znalezienie drugiej połówki, badania pokazują, że aż 84 proc. przedstawicieli pokolenia Z uważa relacje platoniczne za równie ważne – lub wręcz ważniejsze – od romantycznych. Zeszłoroczne raporty UCLA zwracają również uwagę na rosnące zainteresowanie historiami o przyjaźni. Najwyraźniej mamy już trochę dość kolejnych omdlewających par na ekranach. Ileż można patrzeć, jak ludzie ot tak zakochują się w sobie, skoro można jeszcze zobaczyć, jak uczą się być dla siebie nawzajem?
Przestań się więc wahać i zaproś tę koleżankę na spotkanie! Ona zresztą myśli dokładnie o tym samym!


![Kongresowa z bliska. Rafał Trzaskowski pokazał detale na zdjęciach [FOTO]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Fstrapi%2Flarge_S_Kongresowa102026_81_lowres_a6a1080bf9.jpg&w=1920&q=80)
![Daria ze Śląska została narratorką kultowej komedii. „Nadal trzymam się absurdu” [WYWIAD]](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fcdn.kmag.pl%2Fstrapi%2Flarge_Daria_ze_Slaska_fot_Kama_Czudowska_jpg_79a253a8df.jpeg&w=1920&q=80)




