12 porażających filmów o uzależnieniach

Autor: Redakcja

19-09-2025 • 1 min czytania

fot. kadr z filmu „Wkraczając w pustkę”

Temat walki z nałogiem choć niełatwy, jest nadzwyczaj istotny. Wielu reżyserów postanawiając się z nim zmierzyć, stworzyło filmy, które poruszają do bólu i sprawiają, że nie da się o nich zapomnieć. Wybraliśmy takie, po obejrzeniu których, refleksje na temat substancji uzależniających zostały z nami najdłużej.

Uzależnienie to jeden z najbrutalniejszych przeciwników ludzkiej psychiki, a kino od dekad próbuje schwytać jego złożoność i tragizm w kadrze. Najlepsze filmy o uzależnieniach to nie tylko opowieści o upadku i degradacji – to przede wszystkim bezlitosne studium ludzkiej natury, które obnażają nasze najgłębsze lęki, pragnienia i słabości. Cinema verite spotyka się w nich z artystyczną wizją, tworząc dzieła, które są równocześnie trudne do zniesienia i niemożliwe do zapomnienia. Wybraliśmy dwanaście z nich.

1/12

„Narkomani”, 1971

Surowy obraz Nowego Jorku wczesnych lat siedemdziesiątych. Bezdomna dziewczyna wiąże się z uzależnionym od narkotyków charyzmatycznym dilerem i złodziejem. W jego rolę znakomicie wciela się Al Pacino, który pomimo wad swojego bohatera, zjednuje sobie widzów. W trakcie walki z nałogiem, między parą rodzi się uczucie, które niejednokrotnie wystawiane jest na próbę. Oprócz historii o uzależnieniu to przede wszystkim bolesna historia miłosna.

„My, dzieci z dworca Zoo”, 1981

Wstrząsający film na podstawie równie wstrząsającej książki z 1978 roku, będącej zapisem rozmów z młodą narkomanką z Berlina Zachodniego, Christiane F. Jedna z najmocniejszych opowieści o zagubieniu, upadku marzeń i brutalnej rzeczywistości życia na marginesie społeczeństwa. Dodatkowo przeraża fakt, że wydarzenia te rzeczywiście miały miejsce w latach siedemdziesiątych w Berlinie.

„Przetrwać w Nowym Jorku”, 1995

Film oparty na autobiograficznej powieści Jima Carolla, kultowego muzyka i poety. „Przetrwać w Nowym Jorku” ukazuje okres jego burzliwy dojrzewania. Historia osadzona jest w latach sześćdziesiątych XX wieku. Od buntu i ucieczki przed rodzinnymi problemami, poprzez nieciekawe realia ulic Nowego Jorku, aż po zmagania z uzależnieniem. Świetny występ Leonardo DiCaprio z początków jego kariery.

„Trainspotting”, 1996

Mimo przygnębiającego tematu, film jest dynamiczny, bohaterzy charyzmatyczni, kadry i stylizacje estetyczne, a całość dopełnia tylko genialna ścieżka dźwiękowa. Kultowa rola Ewana McGregora i jeszcze bardziej kultowy cytat „Choose life” do tej pory poruszane są w filmowym dyskursie. Podobnie jest ze scenami w toalecie i z małym dzieckiem, które testują wytrzymałość widzów.

„Requiem dla snu”, 2000

Niezwykle wstrząsająca historia czwórki bohaterów, dla których używki stają się ucieczką od rzeczywistości. W rolę rozprowadzającego narkotyki Harry'ego wciela się Jared Leto, jego uzależnionej od leków na odchudzanie matki genialna Ellen Burstyn, a jego pogrążonej w nałogu partnerki Jennifer Connely. Film przerażająco wciągający i nie pozwalający się od niego oderwać nawet na chwilę. „Requiem dla snu” niewątpliwie zostaje z widzami na długo po jego obejrzeniu.

„Wkraczając w pustkę”, 2009

Gaspar Noé powszechnie znany jest z mocnych produkcji i przełamywania tabu. Niejednokrotnie poruszał więc temat narkotyków. Jednak to „Wkraczając w pustkę” portretuje problem uzależnienia w najlepszy i najbardziej przerażający sposób. Jak bywa w przypadku twórczości francuskiego reżysera, poza wstrząsającymi scenami, wrażenie robią efektowne kadry i znakomita ścieżka dźwiękowa. Wszystko to sprawia, że oglądanie filmu to niezapomniane doświadczenie.

„Mój piękny syn” (2018)

Poruszający dramat oparty na prawdziwych wydarzeniach, opowiadający o relacji ojca i jego syna, który zmaga się z uzależnieniem od narkotyków. Film, w którym główne role zagrali Steve Carell i Timothée Chalamet, to obraz desperackiej walki ojca, który próbuje ratować najbliższą osobę. Produkcja została doceniona za mocne aktorstwo, szczere przedstawienie problemu narkomanii oraz za emocjonalny obraz więzi rodzinnej, która zostaje wystawiona na próbę.

„Patrick Melrose” (2018)

To intensywna i emocjonalna opowieść o tytułowym bohaterze, granym przez Benedicta Cumberbatcha, walczącym z traumami z dzieciństwa oraz uzależnieniem. Historia, oparta na serii powieści Edwarda St Aubyna, przenosi widzów w podróż przez życie Patricka, od jego trudnych, wczesnych lat w południowej Francji, aż po dorosłość w Nowym Jorku i Londynie. Serial jest chwalony za wybitną grę aktorską, błyskotliwy scenariusz oraz za to, że z wrażliwością i głębią ukazuje skomplikowane procesy uzdrawiania i przemiany.

„Zabawa, zabawa” (2018)

Polski film, skupiający się na problemie alkoholizmu wśród kobiet, przedstawia trzy historie bohaterek, różniących się sytuacją społeczną i wiekiem. Opowieści te są głęboką analizą sposobów, w jakie kobiety mogą maskować problem uzależnienia od alkoholu oraz jak łatwo społeczeństwo może ten problem ignorować. Kontast trzech odmiennych losów ma pokazać, że problem alkoholizmu jest uniwersalny i może dotknąć każdego, bez względu na tło społeczne czy wiek.

„Kids” (1995)

Film w reżyserii Larry'ego Clarka to brutalne spojrzenie na nastoletnią subkulturę, w której uzależnienia odgrywają kluczową rolę w destrukcyjnym stylu życia bohaterów. Główni protagoniści są uzależnieni nie tylko od substancji psychoaktywnych jak marihuana i alkohol, ale przede wszystkim od seksu, przemocy i adrenaliny towarzyszącej ryzykownemu zachowaniu. Film pokazuje, jak uzależnienia przeplatają się i wzajemnie się wzmacniają - protagonista Telly jest obsesyjnie skupiony na deflorowaniu dziewic, co można interpretować jako formę uzależnienia behawioralnego, podczas gdy jego przyjaciel Casper łączy przemoc z używkami. Clark przedstawia te uzależnienia jako sposób na ucieczkę od pustki egzystencjalnej i braku perspektyw, charakterystycznych dla przedstawionej przez niego młodzieży z marginesu społecznego.

Reżyser nie moralizuje, ale pokazuje surową rzeczywistość, w której uzależnienia są zarówno objawem, jak i przyczyną społecznej degradacji bohaterów. Film stał się kontrowersyjny właśnie ze względu na bezkompromisowy portret nastoletnich uzależnień i ich tragicznych konsekwencji, w tym rozprzestrzeniania się HIV.

„Candy" (2006)

Film w reżyserii Neila Armfielda to australijski dramat oparty na powieści Luke'a Daviesa, który opowiada historię młodej pary - Dana (Heath Ledger) i Candy (Abbie Cornish) - pogrążających się w spirali uzależnienia od heroiny. Film wyróżnia się intymnym, niemal poetyckim podejściem do tematu narkomanii, koncentrując się na emocjonalnej więzi między bohaterami, która jednocześnie ich łączy i niszczy. Heath Ledger dostarcza jedną ze swoich najbardziej przejmujących ról, pokazując ewolucję wrażliwego poety w zdesperowanego narkomana gotowego na wszystko dla następnej dawki. Reżyser dzieli narrację na trzy części, które symbolizują kolejne etapy degradacji bohaterów, od początkowej euforii przez codzienną walkę o przetrwanie po ostateczne dno.

Film unika typowych klisz o narkotykach, zamiast tego skupiając się na psychologicznym portrecie miłości, która staje się tak samo destrukcyjna jak samo uzależnienie. Cornish i Ledger tworzą na ekranie wiarygodną chemię, dzięki czemu ich samoniszczycielski związek pozostaje paradoksalnie romantyczny mimo tragicznych okoliczności.

„Ben Is Back" (2018)

Film w reżyserii Petera Hedgesa to intensywny kameralny dramat, który rozgrywa się w ciągu jednego dnia i skupia się na powrocie tytułowego Bena (Lucas Hedges) z ośrodka odwykowego do rodzinnego domu na Wigilię Bożego Narodzenia. Julia Roberts dostarcza jedną ze swoich najlepszych ról w karierze, portretując matkę rozdartą między bezgraniczną miłością do dziecka a świadomością destrukcyjnej natury jego uzależnienia. Hedges wcala się w postać nastolatka, który mimo szczerych chęci poprawy wciąż balansuje na krawędzi nawrotu, a jego nieprzewidywalność tworzy napięcie przez cały film.

Film realistycznie pokazuje, jak uzależnienie jednej osoby wpływa na całą rodzinę – młodsze dzieci Holly są przestraszone i zdezorientowane, jej mąż Neal próbuje chronić rodzinę przed chaosem, a sama Holly żyje w ciągłym stanie czujności. Hedges mistrzowsko buduje atmosferę niepewności, gdzie każda decyzja Bena może prowadzić zarówno do nadziei, jak i katastrofy.