Już nie taki incognito? Nowy Banksy w sercu Londynu

Poniżej podpis: Banksy. Nieuchwytny artysta uliczny, którego nie trzeba przedstawiać, od blisko trzech dekad korzystający z ulicy niczym płótna i partyzancko rzucający systemowi wyzwania niewygodnego komentarza. Według opinii publicznej – coś między wandalem a enigmatycznym geniuszem, któremu maska anonimowości pozwoliła przez lata zbudować podwaliny pod własną legendę. Zaczynający w Bristolu jako jeden z weteranów lokalnej sceny graffiti, dzięki celności politycznych stencili ugruntował swoją pozycję również w mainstreamie. Jego twórczość to nie tylko seria murali i instalacji, ale też konsekwentna gra z establishmentem – balansowanie na granicy legalności, taka wyrachowana igraszka z prawem, co stało się integralną częścią jego prowokacyjnego języka. Zawsze w tym samym tonie – antywojennym, antysystemowym i antykapitalistycznym. Języka, który dla jednych jest błyskotliwy, nowatorski i przełomowo-prekursorski, a dla innych stanowi zwykłą kalkę i przedłużenie spuścizny urban artu. Bo zanim Banksy stał się tym nieuchwytnym demiurgiem miejskiej przestrzeni, był Blek le Rat – czyli Xavier Prou, który już w latach 80. w Paryżu korzystał z szablonu jako z narzędzia ulicznej interwencji i nośnika społecznego komentarza. Twórczość Banksy'ego można więc odczytywać jako jego współczesną kontynuację, rozwiniętą z lokalnej praktyki w język o globalnym zasięgu, spopularyzowany, uniwersalny i gotowy na eksport.

Posąg pierwszy raz dostrzeżono w środę, natomiast dzień później na Instagramie artysta oficjalnie przyznał się do jego autorstwa, publikując nagranie z procesu nocnej instalacji. Załączono w nim komentarz przypadkowego przechodnia – „Nie, nie podoba mi się”. Rzeźba stanęła w sąsiedztwie króla Edwarda VII oraz pionierki nowoczesnego pielęgniarstwa, Florence Nightingale.

Choć znany jest przede wszystkim ze swoich konsekwentnie celnych graffiti, tworzył już wcześniej rzeźby – w tym jedną zatytułowaną „Pijak”, która stanęła na Shaftesbury Avenue w londyńskim West Endzie w 2004 roku. Była to przewrotna reinterpretacja Rodinowskiego „Myśliciela” i została usunięta krótko po jej pojawieniu się w przestrzeni publicznej.

Koniec legendy anonimowości?

Tożsamość artysty to od lat przedmiot spekulacji i medialnych dyskursów. W połowie marca 2026 roku agencja Reuters opublikowała rozbudowany reportaż, w którym rzekomo, po dogłębnym śledztwie, wskazano imię i nazwisko twórcy. A właściwie dwa nazwiska – według ustaleń agencji Banksy miał w 2008 roku zmienić personalia z Robina Gunninghama na Davida Jonesa. Menedżer artysty zaprzeczył tym doniesieniom.

Przez lata powracała też na światło dzienne teoria, że Banksy to Robert Del Naja, frontman Massive Attack, jednak – jak podkreśla Reuters – nie znajduje ona faktycznego oparcia w dowodach, chociaż sam muzyk miał towarzyszyć artyście przy realizacji niektórych prac, m.in. w Ukrainie. To właśnie ten projekt stał się jednym z punktów wyjścia do rozpoczęcia dziennikarskiego śledztwa, ponieważ odtwarzając ścieżkę Gunninghama, m.in. jego wizyty w Ukrainie i policyjnego aresztowania w Nowym Jorku w 2000 roku, według BBC News – miał on rzekomo podpisać się własnym nazwiskiem.

Agencja wspomniała, że rozważała sens publikacji nazwiska, jednak ostatecznie uznała zasadność tego pomysłu ze względu na wysoką ingerencję postaci Banksy'ego w puls miejskiego krajobrazu i kształtowanie odbioru otaczającej nas rzeczywistości. Jego prawnicy zdementowali doniesienia, dodając, że artysta zmienił nazwisko dekady temu, celowo wymazując poprzednią tożsamość (a może tożsamości?).

„Nigdy go nie znajdziecie” – powiedział były menadżer Banksy’ego, Steve Lazarides, a w tej pogoni za duchem mit anonimowości artysty pozostaje wciąż, po staremu, nienaruszony.