„– „Projekt miał na celu zwrócenie uwagi publiczności na ciekawy i angażujący obszar rzeczywistości, jakim jest kultowość i przełomowość pewnych zjawisk kulturowych, który podlega badaniom etnograficznym, a nie jest jednoznacznie kojarzony z tradycyjną etnografią. Realizowany w latach 2018-20 koncentrował nasze zainteresowania badawcze i twórcze wokół idei, zjawisk i rzeczy, które w ostatnim 30-leciu po transformacji zawładnęły wyobraźnią, marzeniami i potrzebami Polaków” czytamy w opisie projektu.
Kultowość jest tu rozumiana jako siła fenomenów, która manifestuje się w różnorodnych zjawiskach kultury masowej. Jednym z fenomenów są Polacy sami w sobie, którzy w wystawie „Równorodność” stają się przedmiotem etnograficznej obserwacji. To rodzaj powrotu do XIX-wiecznej idei dokumentowania typów ludowych.
Wystawa „Równorodność. Kolekcja Tomasza Armady” na nowo zadaje pytanie o to, kim są współcześni Polacy. Refleksja obejmuje przemiany społeczne jakie miały miejsce w ciągu ostatnich 30 lat, przemiany, które zamiast zwalniać, stale przyspieszają, odzwierciedlając wewnętrzne niepokoje społeczeństwa, podzielonego konfliktami, ale też współistniejącego w tej wielości waśni pokoleń i poglądów.
Na wystawie zapoznamy się z 13 typami-figurami, na które spojrzymy nie jak na „żywe” osoby. Zamiast tego staną się one dla nas swoistymi eksponatami, egzemplarzami z dawnych podręczników do etnografii. Przedstawione postaci to wytwory medialnych dyskursów, są jak kulturowe kolaże zlepione z fragmentów wyrwanych ze stron tabloidów, tygodników inteligenckich, dzienników liberalnych i populistycznych brukowców. Inspiracje dla wystawy to literatura polska i jej tradycja opisywania różnorodnych typów ludzkich, charakterystycznych dla danej epoki, zakrawająca nierzadko o karykaturę. Druga inspiracja to cykl „Tańce polskie” Zofii Stryjeńskiej, artystki stylu ludowego i zakopiańskiego oraz ich stylizacji w międzywojennej Polsce.
„Równorodność. Kolekcja Tomasza Armady” otwiera się 3 listopada w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. 4 listopada o godzinie 20:00 na kanale YouTube Muzeum obędzie się spotkanie online z twórcami wystawy: Tomaszem Armadą – artystą, projektantem, Agatą Pyzik – kuratorką, Anną Grunwald i Aleksandrem Robotyckim – kuratorami wystawy PME. Będzie ono połączone z wirtualnym oprowadzeniem po ekspozycji oraz rozmową o kulisach powstawania wystawy i artystycznej wizji, za której pomocą komentuje współczesną Polskę.
/tekst: Dominika Trębacz/
