Po rocznej przerwie spowodowanej pandemią odbyła się kolejna edycja gdańskich Narracji. Dzieła międzynarodowego grona artystów przez dwa dni można było oglądać w kilku rejonach dzielnicy Wrzeszcz, a punktem wyjścia stała się katastroficzna wizja, którą przekornie postanowiono zinterpretować w optymistycznym duchu.
Podczas Narracji 2021 dominował temat skomplikowanej relacji człowieka i natury. Urokliwy, a zarazem tętniący życiem Wrzeszcz, w którym pośród mocno zurbanizowanych terenów znajdują się zjawiskowe parki i przepływają m.in. struga Strzyża i Potok Królewski, dobrze oddawał to napięcie.
Jak przewidują prognozy NASA, do 2080 roku część Gdańska, w tym Wrzeszcz, mogą się znaleźć pod wodą. Duet kuratorów, Karina Kottova i Piotr Sikora, w tytule festiwalu nawiązał do jednej z książek Stanisława Lema, „Kongresu futurologicznego”, w której widmo katastrofy zostaje oddalone za sprawą halucynacji. W pracach pokazanych podczas Narracji było widać lawirowanie między trzeźwym i aktywistycznym podejściem w stosunku do wyzwań współczesności a hipnotyzującym eskapizmem. Natura bierze odwet na antropocentrycznym świecie, a nam pozostaje reagować, choćby za pomocą sztuki.
Mocno akcentowany na Narracjach 2021 był ekofeminizm. Reprezentowała go m.in. wyświetlana na ścianie budynku praca wideo „Karp i morze”, w której czeska performerka Kateřina Olivová z nałożoną głową ryby miota się nad brzegiem morza i krzyczy. Uzupełnieniem tego dzieła był performans tej samej artystki (choć z powodu jej choroby wykonywany przez HanęMagdoňovą), w którym kobieta w stroju syreny kąpała się w jacuzzi na pl. Wybickiego. Oba te dzieła wyrażały sprzeciw wobec opresyjnej kultury, skazującej na milczenie wybrane grupy – tu ryba wreszcie ma głos, a kobieta, odwrotnie niż w baśni, straciła głos, gdy zamieniła się w syrenę.
NARRACJE #12 fot. Rafał Mroziński
Apelem o większe poszanowanie dla natury jest działalność kobiecego kolektywu Siostry Rzeki, zainicjowanego przez artystkę Cecylię Malik. Podczas Narracji mogliśmy zobaczyć film dokumentalny, w którym reprezentujące różne grupy społeczne kobiety protestują przeciwko regulowaniu rzek w Polsce. Odbył się też performans, podczas którego Siostry Rzeki z tablicami reprezentującymi różne rzeki świata przeszły na oczach widzów korytami Strzyży i Potoku Królewskiego.
NARRACJE #12 / dzień 2 fot. Michał Szymończyk
Przewrotne podejście do tematu szkodliwej dla Ziemi działalności człowieka zaprezentowała Julita Wójcik w wideo „2080: Odyseja plastiku”. Film utrzymany w konwencji dokumentu przyrodniczego pokazuje przyszłość, w której pływający po Gdańsku plastik jest traktowany jako zapomniany relikt minionej epoki. Narracja brzmi na tyle groteskowo, że łatwo się domyślić, że to tylko ułuda.
NARRACJE #12 / dzień 2 fot. Michał Szymończyk
Woda pojawiała się też w instalacji „Wodny tatuaż” Tatuatora Macieja czy w wyświetlanym na ścianie dawnego szpitala rysunku cyfrowym „Latające wody” pochodzącego z Islandii Egilla Sæbjörnssona, gdzie zaprogramowany algorytm generował losowe ruchy cyfrowego strumienia. Skażona chemikaliami woda stała się przyczyną halucynacji u ludzi i ich transformacji w rybokształtne istoty w groteskowym wideo „Mokry sen Lewiatana” czeskiego artysty Jana Matýska. W witrynie sklepowej mogliśmy obejrzeć performans „Płynny dźwięk”, w którym skąpane w niebieskim świetle Michalina Bigaj i Magdalena Lazar wykorzystały różnorodne odgłosy wody do stworzenia hipnotyzującej kompozycji.
NARRACJE #12 / dzień 1 fot. Michał Algebra
Zwieńczeniem wędrówki po Wrzeszczu śladem sztuki był klub festiwalowy, zorganizowany w dawnych pawilonach handlowych „Kwadrat”, obecnie zasiedlonych przez lokalnych artystów. Można tu było posłuchać koncertów, napić się tego i owego, jak również podziwiać efektowaną aranżację świetlną podupadłej przestrzeni, czy obejrzeć wystawę prac rzeźbiarki Marii Ciapalskiej.
NARRACJE #12 fot. Rafał Mroziński
Narracje #12
„Gdańsk 2080. Kongres futurologiczny”, 22-23.10.2021, Wrzeszcz Dolny
Instytut Kultury Miejskiej, Gdańsk
/tekst: Karol Owczarek/
