W sobotę 23 kwietnia ruszyła 59. Międzynarodowa Wystawa Sztuki Biennale. W prestiżowych wydarzeniach ze świata sztuki, organizowanych w Wenecji, Polska uczestniczy już od 1932 roku, jednak po raz pierwszy reprezentuje ją artystka romskiego pochodzenia. Małgorzata Mirga-Tas zaprasza nas w pełną symboli podróż, opowiadającą o specyficznej polsko-romskiej tożsamości.
Projekt zaproponowany przez kuratorów Joannę Warszę i Wojciecha Szymańskiego zwyciężył w konkursie zorganizowanym przez Zachętę – Narodową Galerię Sztuki. „Przeczarowując świat” można podziwiać w Pawilonie Polskim od 23 kwietnia do 27 listopada 2022 r. To wyjątkowe wydarzenie, ponieważ po raz pierwszy w historii Biennale pawilon narodowy reprezentuje romska artystka. Partnerami wystawy są Instytut Adama Mickiewicza oraz Europejski Instytut Sztuki i Kultury Romskiej (ERIAC), we współpracy z Instytutem Polskim w Rzymie.
Na przekór stereotypom
Ta wystawa to manifest artystki na temat kultury romskiej. Małgorzata Mirga-Tas podejmuje próbę poszerzenia polskiej, a zarazem europejskiej ikonosfery i historii sztuki o motywy zaczerpnięte z jej rodzimej kultury. W nawiązaniu do tegorocznego hasła Biennale Sztuki – „Mleko snów” – Mirga-Tas stworzyła świat nieustannie poddawany „przeczarowywaniu”, który pełni rolę schronienia oferującego nadzieję oraz wytchnienie.
fot. Daniel Rumiancew
Projekt składa się z dwunastu wielkoformatowych trójdzielnych tkanin, nawiązujących do słynnego kalendarzowego cyklu fresków z Palazzo Schifanoia w Ferrarze. Każda z prac odpowiada jednemu z dwunastu miesięcy.
Artystka wykorzystała obrazy przedstawiające bogów olimpijskich, znaki zodiaku oraz sceny z życia dworu w Ferrarze do opowiedzenia własnej historii o skomplikowanej tożsamości i kulturze największej europejskiej mniejszości. Mirga-Tas tchnęła życie w dobrze znane obrazy i motywy poprzez włączenie do nich elementów kultury polsko-romskiej oraz „odczarowanie” stereotypowych narracji o Romach.
fot. Daniel Rumiancew
Wystawa to dopiero początek
Wystawie towarzyszy katalog dostępny zarówno w polskiej, jak i angielskiej wersji językowej. Znajdują się w nim teksty kuratorów oraz eseje zaproszonych pisarzy – Ali Smith i Damiana Le Basa, a także uczonej Ethel Brooks. Publikację wzbogacają również wiersze Teresy i Jana Mirgów. Współwydawcą katalogu jest berliński Archive Books. Wszystkich niecierpliwych uspokajamy – teksty są już dostępne na stronie wydarzenia.
A jakby tego było mało, jesienią 2022 roku swoją premierę będzie miał powstający właśnie film dokumentalny w reżyserii Anny Zakrzewskiej. Dzieło przybliży sylwetkę Mirgi-Tas oraz pokaże kulisy powstawania wystawy „Przeczarowując świat”.
/tekst: Julia Czerniak/
