W sierpniu 2020 roku media poinformowały, że Rada Języka Polskiego wydała opinię o słowie „Murzyn". W rzeczywistości chodziło o odpowiedź dr hab. Marek Łaziński na list z prośbą o opinię na temat pejoratywizacji tego rzeczownika.
Rada Języka Polskiego opublikowała oświadczenie oraz wyjaśniła, że opinia prof. Łazińskiego nie jest jednoznaczna ze stanowiskiem Rady. Najwidoczniej jednak zmieniła zdanie, ponieważ w trakcie posiedzenia plenarnego 26 października 2020 roku przyjęła opinię o słowie "Murzyn", która zyskała status opinii Rady Języka Polskiego.
Jednogłośna decyzja
Podczas LV posiedzenia plenarnego Rada Języka Polskiego jednogłośnie przyjęła opinię dr. hab. Marka Łazińskiego dotyczącą słowa „Murzyn", która zyskała status opinii Rady Języka Polskiego. W trakcie spotkania przyjęto także inne opinie wydawane przez członków Rady w 2019 i 2020 roku.
Rada Języka Polskiego została powołana przez Prezydium Polskiej Akademii Nauk uchwałą nr 17/96 z dnia 9 września 1996 r i wydaje opinie we wszelkich sprawach dotyczących używania języka polskiego w komunikacji publicznej.
W zeszłym roku Rada Języka Polskiego otrzymała list dotyczący pejoratywizacji rzeczownika „Murzyn". W imieniu Rady odpowiedź przygotował profesor Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Marek Łaziński, który zwrócił uwagę, że chociaż kiedyś słowo Murzyn było neutralne, dziś jest obarczone wieloma złymi skojarzeniami. Prof. Łaziński wskazał także cztery przyczyny stopniowej pejoratywizacji rzeczownika „Murzyn" w polszczyźnie.
Jakich argumentów użył prof. Łaziński? Po pierwsze we wszystkich językach świata zachodniego nazwy osób czarnoskórych podstawowe w epoce niewolnictwa ustąpiły lub ustępują nazwom nowszym. Po drugie słowo Murzyn w języku polskim obrosło w wyjątkowo silną frazeologią obraźliwą, jak 100 lat za Murzynami. Według prof. Łazińskiego stereotypizacja osób czarnoskórych jest w polszczyźnie wyjątkowa i nieporównywalna z sytuacją w językach sąsiednich, a frazeologia wzmacnia skojarzenie Murzyn – niewolnik.
Po trzecie większość czarnoskórych traktuje to słowo obraźliwie, o czym częściowo decyduje automatyczne porównanie z innymi językami. Prof. Łaziński zwraca uwagę, że słowo Murzyn było w słownikach polsko-angielskich i polsko-francuskich bardzo długo tłumaczone bez komentarzy jako Negro, nègre, więc warto uszanować wrażliwość odbiorców. Po czwarte w wielu kontekstach słowo Murzyn było i jest używane niepotrzebnie, ponieważ nie określa narodowości ani pochodzenia geograficznego, tylko kolor skóry, a ta cecha podobnie jak kolor włosów, wzrost, typ figury nie musi być istotna w opisie człowieka. Jak podkreśla prof. Łaziński, słowo Murzyn w podmiocie zdania zastępuje nam słowo podstawowe człowiek czy mężczyzna oraz zmusza nas do wskazania cechy fizycznej, która mogłaby pozostać nienazwana, gdyby była przymiotnikiem.
Profesor Łaziński wyznał ponadto, że od lat nie używa już słowa „Murzyn" oraz zachęca innych, aby nie używali tego słowa w przestrzeni publicznej.
