Polacy, którzy zapisali się na kartach historii Oscarów

27-01-2023 • 1 min czytania

„Ida”, reż. Paweł Pawlikowski, mat. prasowe

Od pierwszej gali finałowej w 1929 roku Oscary fascynują wszystkich fanów kina. Stały się jedną z najważniejszych nagród w historii przemysłu artystycznego, obok telewizyjnych Emmy, muzycznych Grammy czy teatralnych Tony. Na początku przyznawanie Oscarów odbywało się w hotelach, następnie w Grauman’s Chinese Theatre, a od 2002 roku ma miejsce w nowym Teatrze Dolby w Hollywood. Tylko cztery razy w historii gali przełożono datę ceremonii: w 1938 roku z powodu powodzi w Los Angeles, w 1968 roku ze względu na pogrzeb Martina Luthera Kinga, w 1981 roku po próbie zabójstwa Ronalda Reagana oraz w 2020 roku z uwagi na pandemię Covid-19.

Kategorię Najlepszy film nieanglojęzyczny wprowadzono w 1957 roku podczas 29. edycji rozdania Nagród Akademii Filmowej. Co to oznaczało dla Polaków? Poznajcie tych, którzy zapisali się na kartach historii Akademii.

tekst: Szymon Chajduła

1/6

Pierwsza nominacja: „Nóż w wodzie” (ang. „Knife in the Water”), Roman Polański

Polacy od momentu wprowadzenia kategorii obejmującej filmy nieanglojęzyczne próbowali swoich sił w spełnianiu „amerykańskiego snu”. Pierwszą zgłoszoną do Oscara produkcją był „Kanał” („Kanal”, 1957) Andrzeja Wajdy, który niestety nie otrzymał nominacji. W kolejnych latach pojawiły się „Szatan z siódmej klasy” („Satan from the Seventh Grade”, 1960) Marii Kaniewskiej oraz „Krzyżacy” („Knights of the Black Cross”, 1960) Aleksandra Forda. Jednak dopiero w 1963 roku, podczas 36. edycji rozdania Nagród Akademii Filmowej, uzyskaliśmy nominację za film „Nóż w wodzie” („Knife in the Water”) w reżyserii Romana Polańskiego. Czarno-biały dramat psychologiczny na podstawie scenariusza Polańskiego,Jerzego Skolimowskiegoi Jakuba Goldberga stanowił debiut rozgrywający się na tle mazurskich jezior. Ówczesna rodzima branża filmowa skrytykowała produkcję, co stanowiło jeden z powodów, dla których reżyser postanowił wyemigrować do Francji.

Kolejne nominacje bez wygranej

Kolejnym filmem, który został nominowany do najważniejszej amerykańskiej nagrody filmowej (w 1966 roku), był „Faraon” („Pharaoh”) Jerzego Kawalerowicza. To obraz stworzony na podstawie powieści historycznej Bolesława Prusa. Wtedy też rozpoczęła się dobra passa naszych rodaków. W 1974 roku nominowano „Potop” („The Deluge”) w reżyserii Jerzego Hoffmana, w 1975 roku „Ziemię obiecaną” („The Promised Land”) Andrzeja Wajdy, a w 1976 roku „Noce i dnie” („Nights and Days”) Jerzego Antczaka. Niestety, mimo uznania wciąż nie zdobyliśmy statuetki.

Polskie produkcje nominowano do Oscara jeszcze czterokrotnie, niestety bez upragnionej wygranej. Były to: „Panny z Wilka” („The Maids of Wilko”) Andrzeja Wajdy (w 1979 roku), „Człowiek z żelaza” („Man of Iron”) Andrzeja Wajdy (w 1981 roku) oraz „Katyń” („Katyn”) tego samego reżysera (w 2007 roku), a także „W ciemności” („In Darkness”)Agnieszki Hollandw 2011 roku.

Wielki sukces polskiej kinematografii

„Ida”to pierwszy zwycięski polski film w kategorii Najlepszy film nieanglojęzyczny. Obraz w reżyserii Pawła Pawlikowskiego zdobył statuetkę w 2015 roku.

„Jak się tu znalazłem? Nakręciłem czarno-biały film o potrzebie ciszy, wycofania się ze świata i kontemplacji, a teraz jestem tu, w epicentrum hałasu i uwagi świata. Życie jest pełne niespodzianek”, mówił reżyser, odbierając Oscara od prowadzących galę Nicole Kidman i Chiwetela Ejiofora.

Film Pawlikowskiego konkurował z rosyjskim „Lewiatanem” Andrieja Zwiagincewa, argentyńskimi „Dzikimi historiami” Damiána Szifróna, mauretańskim „Timbuktu” Abderrahmane Sissako i z estońskim „Tangerines” Zazy Urushadze. Niesamowitą historię młodej zakonnicy, Idy Lebenstein/siostry Anny (Agata Trzebuchowska), oraz jej ciotki Wandy Gruz (Agata Kulesza) doceniono m.in. za formę wizualną oraz doskonałe aktorstwo.

Andrzej Wajda

Nie można jednak zapomnieć o wybitnym Andrzeju Wajdzie, który w 2000 roku otrzymał honorowego Oscara z rąk Jane Fondy. Reżysera doceniono za wkład wniesiony w kinematografię oraz twórczość artystyczną.

„Ladies and Gentlemen,

Będę mówił po polsku, bo chcę powiedzieć to, co myślę, a myślę zawsze po polsku. Przyjmuję tę zaszczytną nagrodę jako wyraz uznania, nie tylko dla mnie, ale dla całego polskiego kina. Tematem wielu naszych filmów były okrucieństwa nazizmu, nieszczęścia, jakie niesie komunizm. Dlatego teraz chcę podziękować amerykańskim przyjaciołom Polski i moim rodakom, którym kraj nasz zawdzięcza powrót do rodziny demokratycznych narodów, do zachodniej cywilizacji, instytucji i struktur bezpieczeństwa. Gorąco pragnę, aby jedynym ogniem, którego doświadcza człowiek, był ogień wielkich uczuć – miłości, wdzięczności i solidarności”, wyznał Wajda podczas uroczystości.

Wygrana i co dalej…

Po zwycięskiej „Idzie” w 2018 roku nominowano kolejny film Pawlikowskiego, „Zimną Wojnę” („Cold War”), który niestety przegrał z „Romą”Alfonso Cuaróna. Mimo to produkcja odniosła ogromny sukces, szczególnie wcielająca się w filmową Zulę Lichoń Joanna Kulig, którą później oglądaliśmy w anglojęzycznym serialu Netflixa „The Eddy”, a niebawem aktorka wystąpi u boku Anne Hathaway czy Nicole Kidman w filmie „She Came to Me”. Premierę „She Came to Me” zaplanowano na luty br.

W 2019 roku nominowano także „Boże Ciało” („Corpus Christi”) Jana Komasy, a obecnie czekamy na efekt nominacji „IO” („EO”)Jerzego Skolimowskiego. Wyniki poznamy 13 marca.

Kto jeszcze?

Wspomnijmy jeszcze o Romanie Polańskim, który został nagrodzony Oscarem za reżyserię filmu „Pianista” w 2003 roku. Film opowiada o wspomnieniach Władysława Szpilmana z czasów II wojny światowej. Produkcję nominowano w siedmiu kategoriach, a statuetkę otrzymali: w kategorii Najlepszy aktor pierwszoplanowy – Adrien Brody, Najlepszy reżyser – Roman Polański, Najlepszy scenariusz adaptowany – Ronald Harwood. „Pianista” zyskał również nominację w kategorii Najlepsze zdjęcia (autorstwa Pawła Edelmana), lecz niestety bez wygranej.

W 2005 roku miał miejsce kolejny sukces Polaka, Jana A.P. Kaczmarka, który zdobył statuetkę w kategorii Najlepsza muzyka do filmu „Marzyciel” („Finding Neverland”), w obsadzie którego znaleźli się m.in. Johnny Depp i Kate Winslet.

„Lista Schindlera” i „Szeregowiec Ryan” – nagroda dla Janusza Kamińskiego w kategorii Najlepsze zdjęcia. Sukces Kamińskiego to nie tylko dwie nagrody amerykańskiej Akademii, ale również długoletnia współpraca ze Stevenem Spielbergiem. Oscary za „Listę Schindlera” zdobyli również Allan Starski i Ewa Braun za najlepszą scenografię.

W 2008 roku polsko-brytyjska produkcja zdobyła statuetkę za „Piotrusia i Wilka” powstałego w łódzkiej wytwórni filmowej Se-ma-for. Nagrodę zdobył również film animowany „Tango” z tej samej łódzkiej Filmówki.

Czekamy na dalsze sukcesy Polaków!

Polecane

Brytyjskie Oscary zaskoczyły swoimi nominacjami. Spielberg, Skolimowski, Cameron pominięci

Polacy, którzy zapisali się na kartach historii Oscarów

Polecane

Brytyjskie Oscary zaskoczyły swoimi nominacjami. Spielberg, Skolimowski, Cameron pominięci

Oscary 2023 — znamy nominacje!

O nich będzie głośno! 10 obiecujących, wschodzących gwiazd kina

Jest nowy teaser 4. sezonu „Sukcesji”. Atmosferę można już ciąć nożem [wideo]

Timothée Chalamet błaga o rolę. Viralowy spot podbija internet

Filmy deepfake z Tomem Cruise'em są viralami. Występuje w nich... sobowtór aktora

Polecane

Brytyjskie Oscary zaskoczyły swoimi nominacjami. Spielberg, Skolimowski, Cameron pominięci

Oscary 2023 — znamy nominacje!

O nich będzie głośno! 10 obiecujących, wschodzących gwiazd kina

Jest nowy teaser 4. sezonu „Sukcesji”. Atmosferę można już ciąć nożem [wideo]

Timothée Chalamet błaga o rolę. Viralowy spot podbija internet

Filmy deepfake z Tomem Cruise'em są viralami. Występuje w nich... sobowtór aktora