Kadr z filmu „Aftersun”, mat. prasowe M2 Films
Filmy o ludziach zmagających się z zaburzeniami psychicznymi to więcej niż zwykłe opowieści – to podróże przez labirynty umysłów, które na co dzień mogą być ukryte przed naszym wzrokiem. Każdy z tych filmów otwiera drzwi do świata, w którym bohaterowie walczą z niewidzialnym przeciwnikiem, starając się zrozumieć siebie i znaleźć swoje miejsce w społeczeństwie.
W tych filmach wkraczamy w życie osób zmagających się z depresją, schizofrenią, lękami czy chorobą dwubiegunową. Widzimy ich walkę, upadki i momenty triumfu. Wiele z nich opartych jest na prawdziwych historiach lub zmaganiach, które dotknęły ich twórców lub bliskich. Niektóre z tych obrazów stały się kamieniami milowymi, zmieniając nasze postrzeganie zaburzeń psychicznych i przyczyniając się do większej społecznej świadomości.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia, możesz je uzyskać pod numerami telefonu:
116 123 – bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, czynny przez 7 dni w tygodniu 24 godziny
22 635 09 54 – telefon zaufania dla osób starszych, czynny w poniedziałek, środę, czwartek w godz. 17.00–20.00, w środy w godz. 14.00 – 16.00 – dyżur na temat choroby Alzheimera
800 120 226 – policyjny telefon zaufania w sprawie przemocy w rodzinie
22 484 88 01 – antydepresyjny telefon zaufania fundacji ITAKA
tekst: Olga Koczuk
Oto nasz wybór 15 znakomitych filmów poruszających tematykę chorób psychicznych:
1/15
Pająk (2002)
Pan Cleg (Ralph Fiennes) zostaje wypuszczony z zakładu zamkniętego i niestety, nie jest w stanie funkcjonować w normalnym świecie. Pozbawiony nadzoru przestaje brać leki, a jego świadomość bezustannie krąży wokół wypadków z przeszłości. Obsesyjnie rekonstruuje wydarzenia ze skrajnie traumatycznego dzieciństwa.
Piękny umysł (2001)
Rok 1947, prestiżowy Uniwersytet Princeton. John Nash (Russell Crowe) to matematyczny geniusz, który tworzy teorię gier, a jego myśl rewolucjonizuje ekonomię i doprowadza do podważenia doktryny Adama Smitha. Przed młodym naukowcem świat staje otworem – otrzymuje dobrze płatną rządową posadę i poznaje Alicię (Jennifer Connelly). Z czasem jednak lekarze diagnozują u Johna zaawansowaną schizofrenię, której stawia czoła przy pomocy ukochanej.
Droga do szczęścia (2008)
April (Kate Winslet) i Frank (Leonardo DiCaprio) Wheeler to młode małżeństwo mieszkające z dwójką dzieci na przedmieściach Connecticut w połowie lat 50-tych. Oboje skutecznie maskują frustrację spowodowaną niemożnością spełnienia się zarówno w związku, jak i karierze zawodowej. Nie mogą znieść przeciętności, jaka ich otacza, więc decydują się na wyjazd do Francji, gdzie mogliby rozwijać swoją wrażliwość artystyczną, wolną od konsumpcyjnych wymagań kapitalistycznej Ameryki. Kiedy jednak ich związek dręczy nieskończone pasmo sprzeczek, zazdrości i oskarżeń, podróż Wheelerów oraz ich marzenia o samospełnieniu stają w obliczu zagrożenia.
Trzy kolory. Niebieski (1993)
To pierwsza część trylogii „Trzy kolory” Krzysztofa Kieślowskiego. Młoda kobieta, Julie (Juliette Binoche), traci w wypadku samochodowym męża, Patrica, będącego wybitnym kompozytorem, a także jedyną córkę. Co robić, gdy życie (dotychczasowe) się skończyło? „Będę teraz robić to, co chcę: nic. Nie chcę wspomnień, rzeczy, przyjaźni, miłości ani przywiązania”. Julie zaczyna nowe życie, anonimowe i niezależne, świadomie odrywając się od wszystkiego, co łączy ją z przeszłością. Jednak pewnego dnia dowiaduje się, że nie była jedyną kobietą w życiu swojego męża…
Powrót do Garden State (2004)
Początkujący aktor Andrew „Large” Largeman (Zach Braff), żyjący w Los Angeles, zostaje zmuszony do odbycia swoistej podróży sentymentalnej do rodzinnego New Jersey. Nieuchronnie zbliża się do unikanej przez lata konfrontacji z ojcem (Ian Holm). Large na każdym kroku spotyka starych znajomych składających się na specyficzną mozaikę osobowości. Zbieg okoliczności łączy go także z losem Sam (Natalie Portman), dziwnej dziewczyny, za sprawą której Large znajduje w sobie dość odwagi, by otworzyć serce i umysł na doświadczenia niesione przez życie.
Poradnik pozytywnego myślenia (2012)
Pat Solitano (Bradley Cooper) nie jest zwykłym facetem i ma papiery, którymi może to udowodnić. Po ośmiu miesiącach terapii wraca do rodzinnego domu, by zacząć od nowa w ramach filozofii „pozytywnego myślenia”. Jego konsekwentna strategia zmienia się, gdy poznaje intrygującą dziewczynę z sąsiedztwa, Tiffany (Jennifer Lawrence). Wzajemna niechęć pary ekscentryków przeradza się w niespodziewaną więź, a wszystkie dotychczasowe plany mogą stać się jedynie nieważnymi wspomnieniami.
Aftersun (2022)
Ojciec (Paul Mescal) i jego córka Sophie (Frankie Corio) na wakacjach w Turcji. Ona ma jedenaście lat, on zaraz skończy trzydzieści jeden, jednak bardziej niż dziecko i rodzica przypominają brata i siostrę. Oglądamy wspomnienie dorosłej córki, która stara się uporządkować swoje myśli poprzez emocje, jakie towarzyszyły jej kiedyś i dziś. Wspomaga się przy tym pamięcią i nagraniami ze swojej kamerki miniDV. Jaki obraz ojca zapamiętała? Jakiego ojca poznała? Kim się stał? Wszystko jest pocięte, męczące, nie składa się w całość i nie pozostaje bez wpływu na dorosłą Sophie.
Dobrzy nieznajomi (2023)
Jedna noc i spotkanie z tajemniczym sąsiadem, Harrym (Paul Mescal), całkowicie odmienia dotychczasowe życie Adama (Andrew Scott), mieszkańca opustoszałego londyńskiego bloku. W miarę rozwoju relacji Adama coraz bardziej pochłaniają wspomnienia z przeszłości. W pewnym momencie mężczyzna postanawia wrócić do miasteczka, w którym dorastał. Gdy trafia do rodzinnego domu, odnajduje swoich rodziców takimi, jakimi ich zapamiętał z dnia ich śmierci przed trzydziestu laty.
Niedosyt (2019)
Hunter (Haley Bennett) ma przystojnego męża, wielki dom, bajecznie bogatych teściów i wyniki badań jednoznacznie wskazujące na to, że w jej ciele zaczyna rozwijać się dziecko. Zamknięta w swojej złotej klatce dziewczyna poddaje się całkowicie woli rodziny, która przejmuje coraz większą kontrolę nad jej życiem. Hunter wykształca w sobie nietypowy mechanizm obronny: nieodpartą potrzebę połykania drobnych przedmiotów, takich jak szklane kulki czy pinezki i inne znalezione w zakamarkach domu rzeczy. Pozornie idealny świat zaczyna rozpadać się na kawałki.
Chora na siebie (2022)
Na pierwszy rzut oka Signe (Kristine Kujath Thorp) i Thomas wydają się idealną parą. Młodzi, inteligentni, z szerokimi horyzontami oraz niebanalnym gustem. Pozory jednak mylą, bo ich relacja, zamiast wzajemnego wsparcia, opiera się w dużej mierze na niezdrowej rywalizacji, a kwestią do rozstrzygnięcia pozostaje jedynie, które z nich ma większe ego. Kiedy mężczyzna, będący aspirującym artystą, odnosi niespodziewany sukces, równowaga w związku zostaje zachwiana, co prowadzi do niekontrolowanych zachowań.
Mężczyzna imieniem Ove (2015)
Ove (Rolf Lassgård) to dobiegający sześćdziesiątki wdowiec. Mieszka w małym, szwedzkim miasteczku i od czasu śmierci żony nie potrafi odnaleźć spokoju ani sensu życia. Pogrążony w depresji decyduje się na krok ostateczny – chce odebrać sobie życie. Pewnego dnia do sąsiedniego domu wprowadza się pochodząca z Iranu rodzina, a ich pierwsze spotkanie z Ovem nie wróży niczego dobrego. Jednak z czasem zgorzknienie i niechęć nieoczekiwanie zaczynają przeradzać się w coś zupełnie innego. Czy życie Ove odmieni się dzięki nowym lokatorom? Film doczekał się remake’u „Mężczyzna imieniem Otto”, gdzie główną rolę zagrał Tom Hanks.
Melancholia (2011)
Film w reżyserii Larsa von Triera to poetycki dramat psychologiczny, który jest jednocześnie refleksją nad depresją i apokalipsą. Film opowiada historię dwóch sióstr – Justine (Kirsten Dunst) i Claire (Charlotte Gainsbourg) – w obliczu zbliżającej się kolizji Ziemi z tajemniczą planetą Melancholią. Justine, cierpiąca na głęboką depresję, stopniowo pogrąża się w wewnętrznym chaosie, który kontrastuje z jej otoczeniem i oczekiwaniami społecznymi.
W miarę jak zagłada staje się nieunikniona, jej apatia i melancholia paradoksalnie przekształcają się w spokój, podczas gdy Claire, na początku racjonalna i opanowana, popada w panikę. Film łączy hipnotyzujące obrazy z przytłaczającą atmosferą, przedstawiając depresję jako stan umysłu, który pozwala pogodzić się z końcem świata.
Donnie Darko (2001)
Film w reżyserii Richarda Kelly'ego to kultowy thriller psychologiczny z elementami science fiction, który porusza tematy depresji, schizofrenii i sensu istnienia. Opowiada historię Donniego (Jake Gyllenhaal) – inteligentnego, ale zagubionego nastolatka, który doświadcza wizji tajemniczego królika o imieniu Frank. Twierdzi on, że za 28 dni nastąpi koniec świata. Donnie, rozdarty między rzeczywistością a iluzją, zaczyna angażować się w dziwne i destrukcyjne działania, próbując zrozumieć swoją rolę w nadchodzącej katastrofie. Obraz łączy w sobie filozofię podróży w czasie, psychologiczne studium bohatera i symboliczną krytykę amerykańskiego społeczeństwa lat 80.
Czarne bractwo. BlacKkKlansman (2018)
Film przedstawia historię Rona Stallwortha (John David Washington) – pierwszego czarnoskórego detektywa w Colorado Springs, który infiltruje Ku Klux Klan. Dzięki telefonicznemu kontaktowi zdobywa ich zaufanie, a w spotkaniach osobistych zastępuje go biały policjant Flip Zimmerman (Adam Driver). Wspólnie odkrywają plany organizacji, próbując powstrzymać jej działalność.
Spike Lee łączy thriller, komedię i dramat społeczny, tworząc film pełen napięcia i celnych komentarzy na temat rasizmu, który – jak sugeruje zakończenie – wciąż jest aktualnym problemem. Pośrednio dotyka depresji wywołanej społeczną niesprawiedliwością.
The Perks of Being a Wallflower (2012)
Główny bohater, Charlie (Logan Lerman), to wrażliwy i introwertyczny nastolatek, który zmaga się z traumą z przeszłości, lękiem społecznym i epizodami depresji. Po trudnym okresie w swoim życiu zaczyna szkołę średnią, gdzie zaprzyjaźnia się z Sam (Emma Watson) i Patrickiem (Ezra Miller) – dwójką charyzmatycznych outsiderów, którzy pomagają mu otworzyć się na świat.
W miarę rozwoju fabuły okazuje się, że jego wewnętrzne cierpienie ma głębsze korzenie. Film subtelnie, ale przejmująco pokazuje, jak depresja i traumy z dzieciństwa mogą wpływać na młodego człowieka, a także podkreśla znaczenie przyjaźni, akceptacji i terapii w procesie leczenia. To poruszająca, ale jednocześnie pełna nadziei opowieść o dorastaniu i poszukiwaniu własnego miejsca w świecie.
Polecane
Republican make-up – nowy trend na TikToku, który budzi emocje
Polka zagrała w serialu Netflixa „Bridgertonowie”. „Nie mogę w to uwierzyć”
Najnowsze trendy w randkowaniu według raportu Tindera – loud looking, micro-connections i manifestacja
Jest afera. Czy nowy kawałek Lady Gagi brzmi jak piosenka Cleo?
L4 na zwierzaka. Radny Nowego Jorku chce płatnych zwolnień dla posiadaczy zwierząt domowych
Rosyjska szczepionka na raka – globalny wyścig w rozwoju immunoterapii nowotworów
Polecane
Republican make-up – nowy trend na TikToku, który budzi emocje
Polka zagrała w serialu Netflixa „Bridgertonowie”. „Nie mogę w to uwierzyć”
Najnowsze trendy w randkowaniu według raportu Tindera – loud looking, micro-connections i manifestacja
Jest afera. Czy nowy kawałek Lady Gagi brzmi jak piosenka Cleo?
L4 na zwierzaka. Radny Nowego Jorku chce płatnych zwolnień dla posiadaczy zwierząt domowych